معرفتشناسی از دیدگاه امام علی (علیهالسلام) با تأکید بر دلالتهای تربیتی آن | ||
| پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی | ||
| مقاله 1، دوره 28، شماره 46، بهار 1399، صفحه 5-30 اصل مقاله (898.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| غلامحسین رضایت* 1؛ فاطمه رضایت2 | ||
| 1استادیار گروه تعلیموتربیت دانشگاه جامع امام حسین(ع) | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم و معارف نهجالبلاغه دانشگاه قرآن و حدیث قم | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش، معرفتشناسی از دیدگاه امام علیهالسلام باتأکیدبر دلالتهای تربیتی آن، درقالب مراتب، منابع، ابزار، موانع و پیامدهای معرفت همچنین شرایط علی و واسطهای و راهبردهای کسب معرفت از دیدگاه امام علی(ع) و تبیین دلالتهای تربیتی آن است. درراستای دستیابی به این هدف، هشت سؤال طراحی شد. روش این پژوهش، روش نظریهپردازی دادهبنیاد و مواد و محتوای این تحقیق کتابهای ارزشمند نهجالبلاغه، غررالحکم و سایر منابع روایی شیعه دربردارنده سخنان آن حضرت بود. نتایج و یافتههای پژوهش نشان داد که شرط علی کسب معرفت «هدایت الهی»؛ شرط میانجی آن «تقوای الهی»؛ مراتب معرفت شامل: «شک، ظن و یقین»؛ منابع معرفت شامل «وحی و الهام، عقل، قلب، فطرت، آیات آفاقی (طبیعت) آیات انفسی (انسان) و تاریخ» و ابزار معرفت شامل: «تدبر در قرآن، خردورزی (تعقل/ تفکر)، حس، کشف و شهود، عبرتگیری و تأسی به سیره اهلبیت» است. همچنین موانع معرفت شامل: «پیروی از هواى نفس، دنیاپرستی، محبت غیر خدا، شهوتپرستی، آرزوهای طولانی، اطاعت از فاسقان و همنشینی با آنان، مزاح و شوخی بیجا و بیشازحد، عجب و خودپسندی، فتنه، طمع، فقر، وسوسههاى شیطانی، خشم و غضب، جدل، بهکارنبستن علم، غرور، کوتهبینی و شبهه» و پیامدهای معرفت شامل: «تمیز حق از باطل، برخورداری از اجر شهید، کسب ایمان، حفظ دین، زهد، کسب فضیلت، کسب بصیرت، کسب معنویت، حکمت، آگاهی به زمان خویش، خداشناسی و آمرزش» و راهبردهای توسعه معرفت شامل: «اخلاص، ایثار، سیر درآیات آفاقی (طبیعت) و آیات انفسی (خودشناسى)، ذکر و یاد خدا، تزکیه نفس و تجربه» است. نتایج و یافتههای پژوهش نشان داد که دلالتهای تربیتی مناسب معرفتشناسی از دیدگاه امام علی(ع) در بعد اهداف تربیت شامل «قرب الهی» بهعنوان هدف آرمانی، چهار هدف کلی و تعدادی اهداف فرعی همچنین روشها و موضوعات تربیتی مناسب با آن بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شناخت؛ معرفت؛ معرفتشناسی؛ امام علی(ع)؛ دلالتهای تربیتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,867 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 888 |
||