اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 38 |
| تعداد شمارهها | 1,408 |
| تعداد مقالات | 10,088 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,910,698 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,961,471 |
تدوین راهبردهای مؤثر در مدیریت تهدیدات و فرصتهای نواحی مرزی از منظر پدافند غیرعامل (موردی: مرز ایران با ترکیه) | ||
| پدافند غیرعامل | ||
| دوره 16، شماره 3 - شماره پیاپی 63، مهر 1404، صفحه 21-37 اصل مقاله (1.2 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| سجاد مهدوی1؛ کاظم ذوقی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری جغرافیای نظامی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران | ||
| 2استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 16 دی 1403، تاریخ بازنگری: 14 اسفند 1403، تاریخ پذیرش: 29 شهریور 1404 | ||
| چکیده | ||
| نواحی مرزی بهعنوان مناطق حساس و راهبردی و خط مقدم دفاع از سرزمین، نقش کلیدی در حفظ امنیت و تمامیت ارضی کشورها دارند. شناسایی فرصتها و تهدیدات این نواحی از منظر راهبردی، امکان برنامهریزی مؤثر برای مقابله با چالشها و بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود را فراهم میسازد. این پژوهش باهدف تعیین تهدیدات و فرصتهای امنیتی و راهبردی، نقاط ضعف و قوت موجود در نواحی مرزی ایران با کشور ترکیه و تأثیر آن بر دفاع از سرزمین از منظر پدافند غیرعامل، به ارائه راهکارهای اجرایی در جهت عملیاتیکردن راهبرد های امنیتی و دفاعی در این مناطق پرداخته و با استفاده از مدلهای علمی، راهکارهایی برای ارتقای امنیت مرزی پیشنهاد میدهد. این تحقیق کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. دادهها از طریق روشهای اسنادی و میدانی جمعآوری و در بخش میدانی از پرسشنامه محققساخته استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر متخصصان در حوزههای جغرافیای سیاسی، نظامی، ژئوپلیتیک و علوم سیاسی بررسی و تأیید گردید. جامعه آماری شامل ۳۰ کارشناس با حداقل ۱۰ سال سابقه در حوزههای مرتبط می باشد. پس از بررسی محیطهای داخلی و خارجی، فهرستی از نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدیدها شناسایی شد. سپس، با استفاده از نرمافزار Super Decision، ساختار شبکهای برای تعیین اولویتها طراحی و در نهایت، چهار راهبرد (ST, WT, SO, WO) پیشنهاد گردید. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که راهبرد ST(راهبرد تنوع) با وزن 317/0 بهعنوان راهبرد برتر در این پژوهش می باشد، زیرا این رویکرد با ترکیب فناوری پیشرفته و توان انسانی، قابلیت بازدارندگی در برابر تهدیدات خارجی را افزایش میدهد. در کنار آن، راهبردWT(راهبرد تدافعی) با وزن 296/0 بهعنوان راهبرد جایگزین معرفی شد. این راهبرد بر کاهش آسیبپذیریهای داخلی، ازجمله تنشهای قومی-مذهبی و جرایم سازمانیافته، و همچنین مقابله با نفوذ فرهنگی و اطلاعاتی دشمنان تمرکز دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| راهبرد؛ پدافند غیرعامل؛ تهدیدات؛ فرصت؛ مرز؛ ایران؛ ترکیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Developing effective strategies for managing threats and opportunities in border areas from the perspective of passive defense (Case study: Iran-Turkey border) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| sajjad mahdavi1؛ kazem zoghi2 | ||
| 1PhD student in military geography, Imam Hossein University, Tehran, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of Geography, Imam Hossein (AS) University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Border areas, as sensitive and strategic areas and the front line of territorial defense, play a key role in maintaining the security and territorial integrity of countries. Identifying the opportunities and threats of these areas from a strategic perspective allows for effective planning to confront challenges and exploit existing capacities. This research aims to determine the security and strategic threats and opportunities, the weaknesses and strengths in the border areas of Iran and Turkey and their impact on territorial defense from a passive defense perspective, and provides executive solutions to operationalize security and defense strategies in these areas and, using scientific models, suggests solutions to improve border security. This research is applied and has a descriptive-analytical approach. Data were collected through documentary and field methods, and a researcher-made questionnaire was used in the field section. The content validity of the questionnaire was reviewed and confirmed by experts in the fields of political geography, military, geopolitics, and political science. The statistical population includes 30 experts with at least 10 years of experience in related fields. After examining the internal and external environments, a list of strengths, weaknesses, opportunities, and threats was identified. Then, using Super Decision software, a network structure was designed to determine priorities, and finally, four strategies (ST, WT, SO, WO) were proposed. The results of this research show that the ST strategy (diversity strategy) with a weight of 0.317 is the superior strategy in this study, because this approach increases the deterrence capability against external threats by combining advanced technology and human power. In addition, the WT strategy (defensive strategy) with a weight of 0.296 was introduced as an alternative strategy. This strategy focuses on reducing internal vulnerabilities, including ethno-religious tensions and organized crime, as well as countering cultural and informational influence from adversaries. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Strategy, Passive defense, Threats, Opportunities, Border, Iran, Turkey | ||
| مراجع | ||
|
]1[ شاهی، رضا و معیتی، جواد،"پدافند غیرعامل و نقش آن در مناطق مرزی ایران"، اولین همایش ملی پدافند غیرعامل مردم محور، استانداری گیلان، اداره کل پدافند غیرعامل کشور، آذرماه 1397.
]2[ علمدار، اسماعیلی، " بازتاب های سیاسی- فضایی بازارچه های مرزی نمونه موردی: بازارچه مرزی ماهی رود سربیشه استان خراسان جنوبی"، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیایی سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد،1392.
]3[ حافظ نیا، محمدرضا،جان پرور،محسن، مجتهدزاده، پیروز، " تاثیرجهانی شدن بر ماهیت مرزها"، مجله برنامه ریزی و آمایش فضا،دوره چهاردهم، شماره 3. 1387.
]4[ میرحیدر،دره، راستی، عمران، مبانی جغرافیای سیاسی، انتشارات سمت، تهران. 1398.
]5[ کامران، حسن، پریزاد، طیبه، حسینی امینی، حسن،" سازماندهی فضایی نواحی مرزی همجوار با مرز ایران و پاکستان با رویکرد پدافند غیرعامل"، مجله پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال دوم، شماره 5، اصفهان، 1390.
]6[ عندلیب، علیرضا، "نظریه پایه و اصول آمایش مناطق مرزی ایران"، تهران، دانشکده فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، 1388.
]7[ لکزایی، فاطمه، "بررسی چالش ها و فرصتهای امنیتی در مرزهای شرقی. همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش ها و رهیافت ها". دانشگاه سیستان و بلوچستان. 31 و 30 فروردین ماه. 1391.
]8[ سهرابی، محمد، "بازشناسی فرصتها و تهدیدهای امنیتی در مرزها". پژوهش نامه مطالعات مرزی، سال پنجم، شماره دوم، تابستان. 1396.
[9] Chandler, “Strategic” Management journal,1963.
]10[ حسن بیگی، ابراهیم، مدیریت راهبردی، انتشارات سمت، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی دانشگاه عالی دفاع ملی. 1390.
]11[ امینیان، بهادر"عناصر سازنده تفکر نظامی نوین"، سیاست دفاعی، دوره 6، شماره 11-10، صص:164-135. 1374.
]12[ فولادی، بهروز، "بررسی راهبردهای ایران در برابر استراتژی آمریکا در منطقه خلیج فارس در دهه 90 میلادی"، تحقیقات جدید در علوم انسانی، سال 2، شماره 4. 1395.
]13[ عبدالله خانی، علی، نظریه های امنیت، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر ،تهران.1386.
]14[ کریم زاده، علی، امنیت و تهدید، مفاهیم و بنیادها. انتشارات دانشگاه جامع امام حسین(ع). تهران. 1399.
]15[ عمیــد، حســن، فرهنــگ فارســی عمیــد، انتشــارات ابــن ســینا،چاپ 32، تهــران.1393.
]16[ غفاریان، وفا، غلامرضا کیانی، راهبرد اثربخش، نشر فرا، چاپ هشتم، تهران.1394.
]17[ تاجیک، محمدرضا، امنیت ملی و مدیرت بحران، انتشارات نگارستان اندیشه،چاپ اول. تهران.1398.
]18[ احمدوند، علیمحمد، مدیریت راهبردی، دوره دکتری روابط بین الملل، دانشکده پیامبر اعظم(ص)، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران.1386.
]19[ اعظمی، هادی، سلطانی، محسن، حجی پناه، نرگس" بررسی و شناخت تهدیدهای مرزی ایران( نمونه موردی: مرز مشترک با جمهوری آذربایجان)". همایش ملی مرزنشینی، توسعه پایدار و فرصتهای سرمایه گذاری. پارس آباد مغان. 23 و 24 مهر ماه.1393.
]20[ عزتی،عزت الله، نظریه های جدید در جغرافیایی سیاسی. نشر قومس، تهران. 1397.
[21] B. Chang, “ The power of geographical boundaries: Cultural, political, and economic border effects in a unitary nation”, Graduate Theses and Dissertations. 2010
]22[ حافظ نیا، محمدرضا، اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، انتشارات پاپلی، مشهد.1399.
]23[ احمدی پور، زهرا، سازمان فضایی سیاسی فضا، انتشارات سازمان جغرافیایی، تهران،1390
]24[ عزتی، نصرالله، حیدری پور،اسفندیار، اقبالی، ناصر، "نقش و جایگاه آمایش مناطق مرزی در نظام برنامه ریزی(مطالعه موردی: مناطق مرزی ایران)"، فصلنامه علمی - پژوهشی نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال سوم، شماره چهارم، پاییز.1390.
]25 [زرقانی، سید هادی، کاظمی، هادی، لطفی، امین، "بررسی شیوه ها و سیاست های کنترل مرزها و نقش آن در امنیت مرز؛ نمونه مورد مطالعه: مرزهای شرقی ایران(خراسان رضوی ـ افغانستان)". مجله جغرافیا و توسعه ناحیه ای، شماره بیستم. 1392.
]26[ زیاری، کرامت الله ، برنامه ریزی شهرهای جدید، انتشارات سمت، تهران، چاپ نوزدهم. 1398.
]27[کمیته پدافند غیرعامل، پدافند غیرعامل مقاومت ملی پایدار برای دوره ابتدایی (پایه چهارم و پنجم)، انتشارات آیین تربیت،1397.
]28[صراف جوشقانی، حسن و صراف جوشقانی، محمد،"مدلسازی اقدامات احتیاطی در تدوین نقشه راه پدافند غیرعامل مجموعه های شهری"،دومین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت شهری،مشهد. 1389.
]29[داوودی دهاقانی، ابراهیم؛ قمری، محمدرضا و اسماعیلی، علی،" تاثیر اقدامات پدافند غیرعامل در کاهش آسیب پذیری هنگ مرزی مهران". فصلنامه علوم فنون مرزی، شماره 44، بهار. 1402.
]30[ذوقی بارانی، کاظم، مراد پیری، هادی، موسوی، میرنجف، شریف زاده، احمد، "رابطه تهدیدات امنیتی و دفاعی با توسعه یافتگی مناطق مرزی مورد مطالعه: استان آذربایجان غربی". مجله علوم فنون مرزی ، شماره 11. 1401.
]31 [زارعیان، سهیل،"اولویت بندی راهبردهای دفاعی و امنیتی در مناطق مرزی کشور با ترکیه با رویکرد پدافند غیرعامل"، اولین کنفرانس بین المللی جهش علوم مدیریت، اقتصاد و حسابداری،ساری. 1400.
]32[مرادی، بهروز؛ حسن آبادی، داوود، مجتهد زاده، پیروز، لطفی، حیدر. "تهدیدات امنیت ملی در مناطق مرزی: مطالعه موردی استانهای کردستان و کرمانشاه". فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا(برنامه ریزی منطقه ای)، سال یازدهم، شماره 1، زمستان. 1399.
]33[ شری زاده، ابراهیم،" اولویت بندی راهبردهای دفاعی - امنیتی در مناطق مرزی ایران و ترکیه با رویکرد پدافند غیرعامل. پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه ارومیه، 1397.
]34[شاهی، رضا و معیتی، جواد،"پدافند غیرعامل و نقش آن در مناطق مرزی ایران، اولین همایش ملی پدافند غیرعامل مردم محور"، استانداری گیلان، اداره کل پدافند غیرعامل کشور. آذرماه. 1397.
]35[احمدی، سید عباس، زارعی، بهادر، رنجبر، محمدصادق" تحلیل جغرافیایی امنیت در نواحی مرزی (مطالعه موردی : بندرعباس)"، فصلنامه سیاست دفاعی، دوره 24، شماره 3. 1395.
]36[صلاح کار، زیبنده کپته، عدالت،"تحلیل ژئوپلیتیکی آمایش مناطق مرزی با تاکید بر پدافند غیرعامل(مطالعه موردی: شهرستان مرزی آستارا)"، فصلنامه علوم فنون مرزی، سال ششم، شماره4. زمستان.1395.
]37[حسین پور پویان، رضا، "بررسی و تحلیل ملاحضات امنیتی و ژئوپلیتیک مناطق استراتژیک ایران(مطالعه موردی: منطقه شمالغرب)"، آفاق امنیت، دوره1، شماره1. 1386.
[38] Özturk, Bülent, “Sinir Guvenligi Kapsaminda Turkiye-İran Hudut İliskileri”. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi. Volume II/ Issue II- Winter 2017 ISSN: 2548-0146, Nevşehir/ TURKEY, DOI: 10.26899/inciss.41.2017. ]39[موسوی، میرنجف، حنفی، علی، "مکانیابی مراکز حساس و مهم نظامی در مناطق مرزی ایران و ترکیه با توجه به شاخص های هیدرو ژئومورفوکلیمایی با رویکرد پدافند غیرعامل"، مجله مدیریت نظامی، شماره51، سال سیزدهم. پاییز. 1392.
[40] E. Yuksel and M. Dagdeviren, “Using the analytic network process in a SWOT analysis: A case study for a textile firm,” Information Science, vol. 177, pp. 3364-3382, 2007. [41] T. L. Saaty, “The Analytical Hierarchy Process: Planning, Priority,” Resource Allocation, RWS Publications, USA.1980.
]42[زرآبادی، زهرا سادات سعیده، خلیجی، محمدعلی، "مکان یابی شهرک صنعتی بااستفاده ازمدلANP براساس شاخص های توسعه پایدارنمونه موردی: ناحیه تبریز"،کنفرانس بین المللی عمران، معماری و توسعه پایدار شهری،تبریز.1392.
]43[مهکویی، حجت، محمودی، مهدی، خادم الحسینی، احمد، صابری، حمید،"راهبردهای آمایش مناطق مرزی ایران با بکارگیری مدل SWOT و تحلیل شبکه ایANP(مطالعه موردی: خراسان جنوبی)"، فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه ریزی منطقه ای)، سال نهم، شماره 3، تابستان،1398. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 773 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 379 |
||