اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 38 |
| تعداد شمارهها | 1,418 |
| تعداد مقالات | 10,203 |
| تعداد مشاهده مقاله | 12,178,859 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 7,124,302 |
مطالعه راهکارهای بازآفرینی بسیج مردمی در ایران | ||
| سیاست دفاعی | ||
| مقاله 4، دوره 34، شماره 133 - شماره پیاپی 4، اسفند 1404، صفحه 95-123 اصل مقاله (709.81 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.47176/dpj.2026.1831 | ||
| نویسنده | ||
| اعظم آهنگرسله بنی* | ||
| استادیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 12 خرداد 1404، تاریخ بازنگری: 12 آبان 1404، تاریخ پذیرش: 13 آبان 1404 | ||
| چکیده | ||
| بسیج مردمی در ایران، از دوران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تا دورههای بازسازی، همواره نقشی محوری در عبور از بحرانها ایفا کرده است. بااینحال، تحولات فرهنگی، کاهش سرمایه اجتماعی، گسترش فناوریهای نوین و چندپاره شدن نهادهای تصمیمگیر، الگوی سنتی بسیج را با چالشهای جدی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این پژوهش آن است که چه راهکارهایی میتوان برای بازآفرینی بسیج مردمی در ایران معاصر ارائه کرد؟ هدف اصلی، شناسایی ظرفیتها، موانع و مسیرهای پیشنهادی برای بازسازی مشارکت مردمی فراگیر و اثربخش در قالب بسیج عمومی است. پژوهش با رویکرد کیفی و تفسیرگرایانه و با استفاده از روش تحلیل تماتیک انجام شده است. دادهها از طریق ۱۵ مصاحبه نیمهساختاریافته با طیفی از کنشگران میدانی شامل جهادگران، فرماندهان میانی، کارشناسان اجتماعی و مدیران اجرایی گردآوری شد. نمونهگیری بهصورت هدفمند و به روش گلولهبرفی انجام گرفت و تحلیل مضامین با بهرهگیری از کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. بازآفرینی بسیج مردمی مستلزم عبور از الگوهای متمرکز و تمرکززدایی از تصمیمگیری و اجرا در قالب مدلهای حکمرانی یکپارچه است. این مدلها باید توانایی ترکیب سه حوزهی اصلی را داشته باشند: ساختار حکمرانی مشارکتی، زیرساختهای فناورانه هوشمند، و بهرهبرداری از فضاهای عمومی (حضوری و آنلاین). همچنین، فضای مجازی در صورت طراحی سیاستمدارانه و توسعه زیرساختهای بومی، میتواند بهعنوان ابزاری راهبردی برای شبکهسازی، آموزش، بسیج، و هماهنگی نیروهای داوطلب مورد استفاده قرار گیرد. بازسازی اعتماد عمومی، سرمایه اجتماعی و فعالسازی ظرفیتهای محلی از دیگر راهکارهای کلیدی بازآفرینی بسیج مردمی در ایران هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بسیج مردمی؛ سرمایه اجتماعی؛ حکمرانی اجتماعی؛ سازمان های مردمی؛ مشارکت اجتماعی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Study of Strategies for Revitalizing Popular Mobilization in Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Azam Ahangar Solehboni | ||
| Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Popular mobilization in Iran has played a central role in overcoming crises, from the Islamic Revolution and the Iran-Iraq War to periods of national reconstruction. However, recent cultural transformations, declining social capital, the rise of digital technologies, and fragmentation among decision-making institutions have challenged traditional models of mobilization. In this context, the central question of this study is: What strategies can be proposed for revitalizing popular mobilization in contemporary Iran? The main objective is to identify capacities, obstacles, and recommended pathways for reconstructing inclusive and effective public participation through popular mobilization. This research follows a qualitative and interpretive approach, using thematic analysis as its methodology. Data were collected through 15 semi-structured interviews with a range of field actors, including grassroots volunteers, mid-level commanders, social experts, and executive managers. Purposeful and snowball sampling methods were applied, and the thematic analysis was conducted using open, axial, and selective coding. The findings suggest that revitalizing popular mobilization requires moving beyond centralized models toward integrated governance frameworks. These models must be capable of combining three key domains: participatory governance structures, intelligent technological infrastructures, and effective utilization of public spaces—both physical and digital. If properly designed and supported by domestic infrastructure, digital platforms can serve as strategic tools for networking, training, mobilizing, and coordinating volunteers. Rebuilding public trust, enhancing social capital, and activating local capacities are also identified as essential strategies for reimagining popular mobilization in Iran. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Popular Mobilization, Social Capital, Social Governance, Grassroots Organizations, Social Participation | ||
| مراجع | ||
|
اشتراوس، آنسلم و کوربین، ژولیت (1395) مبانی تحقیق کیفی، فنون و مراحل تولید نظریه زمینه ای، تهران، نشر نی.
بخاری، محمد بن اسماعیل (بیتا) صحیح بخاری.
بیانات مقام معظم رهبری (۱۳۸۸) دیدار با بسیجیان سراسر کشور. پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای.
رفیعپور، فرامرز )۱۳۸۲ ( توسعه و تضاد، تهران: شرکت سهامی انتشار.
شریعتی، علی(۱۳۵۸) بازگشت به خویشتن،تهران: حسینیه ارشاد.
فلیک، اوه (1397) درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران، نشر نی .
قرآن کریم، سوره مائده، آیه ۲.
مطهری، مرتضی(۱۳۷۰) جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن،تهران: صدرا.
Agostino, Basilicata. (2022). Popular Politics and the Path to Durable Democracy. doi: 10.1515/9780691229140
Alfonso, Torres, Carrillo. (2014). Renacer de la educación popular como sentido y práctica emancipadores. 1(2)
Amirahmadi, H. (1989). Popular movements, incidental factors, and the state’s measures for regional development in the islamic republic of iran. Review of Urban & Regional Development Studies, 1(1), 47–64. https://doi.org/10.1111/J.1467-940X.1989.TB00004.X
Anthony, D'Andrea. (2014). 2013 Protests in Brazil: The Kite and the Byte in New Forms of Popular Mobilization. Anthropological Quarterly, 87(3):935-942. doi: 10.1353/ANQ.2014.0040
Castells, M. (2012). Networks of Outrage and Hope: Social Movements in the Internet Age. Polity Press. https://voidnetwork.gr/wp-content/uploads/2019/11/Networks-of-Outrage-and-Hope-Social-Movements-in-the-Internet-Age-Manuel-Castells.pdf
Catherine, Corrigall-Brown. (2017). The Oxford Handbook of Social Movements. Contemporary Sociology, 46(4):422-423. doi: 10.1177/0094306117714500I
Daniel, Cefaï. (2011). Diez propuestas para el estudio de las movilizaciones colectivas. De la experiencia al compromiso. 137-166. doi: 10.5354/RDS.V0I26.27491
David, Lorenzi., Soon, Ae, Chun., Jaideep, Vaidya., Basit, Shafiq., Vijay, Atluri., Nabil, R., Adam. (2015). PEER: A Framework for Public Engagement in Emergency Response. 4(3):29-46. doi: 10.4018/IJEPR.2015070102
Ghaneirad, M. A. (2011). A critical review of the iranian attempts towards the development of alternative sociologies. IAU International Journal of Social Sciences, 1(2), 125–144. https://ijss.srbiau.ac.ir/article_1835.html
Huan, Gao. (2020). The Power of the Square: Public Spaces and Popular Mobilization after the Wenchuan Earthquake. Journal of Chinese Political Science, 25(1):1-23. doi: 10.1007/S11366-019-09643-W
Jaromír, Mazák. (2016). Teorie sociálních hnutí: přehledová studie. 2016(2):9-30. doi: 10.14712/24647055.2016.13
Lob, E. (2017). Development, Mobilization and War: The Iranian Construction Jehad, Construction Mobilization and Trench Builders Association (1979–2013). Middle East Critique, 26(1), 25–44. https://doi.org/10.1080/19436149.2017.1282738
Lob, E. (2020). Iran’s Reconstruction Jihad: Rural Development and Regime Consolidation after 1979. https://www.cambridge.org/core/books/irans-reconstruction-jihad/0A4A897EDC13565F99FAA042CAFC06A7
Lorenzo, Bosi., Katrin, Uba. (2009). Introduction: the outcomes of social movements *. Mobilization, 14(4):409-415. doi: 10.17813/MAIQ.14.4.M1408K812244744H
Lu, Hong. (2010). Public Participation in Public Crisis Management. Journal of Tangshan College,
Margarita, López, Maya. (1999). Lucha popular, democracia, neoliberalismo : protesta popular en América Latina en los años de ajuste.
Naturalistic Inquiry1985Beverly Hills Sage Publications
Nebojša, Vladisavljević. (2019). Revolutionary Origins of Political Regimes and Trajectories of Popular Mobilization in the Late Communist Period. 47(4):545-561. doi: 10.1017/NPS.2018.62
Norma, Michi. (2020). Poco a poco: movimientos populares y educación, un campo de estudio y de acción. 9:1-13.
Olson, M. (1965). The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups. Harvard University Press. https://users.ssc.wisc.edu/~oliver/SOC924/Articles/olsonlogic.pdf
Paivandi, S. (2023). Unaccomplished Protest Movements in Iran and the Challenge of Building a Collective Imaginary of Political Change. Freedom of Thought Journal, 13, 1–17. https://doi.org/10.53895/ftj1301
Parvin, Shafiei, Moghaddam., Sanaz, Sohrabizadeh., Katayoun, Jahangiri., Seyed, Saeed, Hashemi, Nazari. (2023). Community-Based Disaster Health Management Approaches: A Systematic Literature Review. Journal of Iranian medical council, doi: 10.18502/jimc.v6i1.11837
Pierre, J., & Peters, G. (2000). Governance, Politics and the State. Basingstoke: Macmillan. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1310915
Povey, T. (2019). Reformism, Economic Liberalisation and Popular Mobilisation in Iran. https://research.gold.ac.uk/id/eprint/27769/
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. Simon & Schuster. https://communistcaucus.com/wp-content/uploads/2021/12/Bowling-Alone.pdf
Renato, Braz, Mehanna, Khamis. (2016). Manifestações populares no Brasil: a crise política do Estado Constitucional brasileiro e o direito achado nas ruas. 46(124):47-64. doi: 10.18566/RFDCP.V46N124.A04
Rosa, María, Cueto., María, Zoila, Fernández., Sarah, Moll., Gonzalo, Rivera. (2015). Community Participation and Strengthening in a Reconstruction Context After a Natural Disaster.. Journal of Prevention & Intervention in The Community, 43(4):291-303. doi: 10.1080/10852352.2014.973296
Serdal, Temel., Susanne, Durst. (2023). Community mobilisation and collaboration through innovative approaches to overcome significant disasters: an analysis of the biggest earthquake in Turkish history. European Journal of Innovation Management, doi: 10.1108/ejim-02-2023-0165
Sławomir, Wilk. (2023). Social mobilization in the event of floods in Poland and assistance to war refugees from Ukraine. Comparative analysis of the provided support. Praca Socjalna, 38(1):59-83. doi: 10.5604/01.3001.0053.4211
Steffen, Haesler., Ragnar, Mogk., Florentin, Putz., Kevin, Logan., Nadja, Thiessen., Katharina, Kleinschnitger., Lars, Baumgärtner., Jan-Philipp, Stroscher., Christian, Reuter., Michèle, Knodt., Matthias, Hollick. (2021). Connected Self-Organized Citizens in Crises: An Interdisciplinary Resilience Concept for Neighborhoods. 62-66. doi: 10.1145/3462204.3481749
T, Van, Krieken., Udayangani, Kulatunga., Chaminda, Pathirage. (2017). Importance of community participation in disaster recovery.
Teimouri, A. (2024). The long cultural backlash movement: Pro‐regime social justice mobilizations, discourses and policies in Iran (1995–2010). International Social Science Journal. https://doi.org/10.1111/issj.12518
The Good Research Guide For small-scale social research projects2010LondonOpen University Press
Thea, Hilhorst. (2013). Disaster, conflict and society in crises : everyday politics of crisis response.
Wellman, R. (2015). Regenerating the Islamic Republic: Commemorating Martyrs in Provincial Iran1. Muslim World, 105(4), 561–581. https://doi.org/10.1111/MUWO.12111
Yaseen, E. M. E. (2017). Regeneration of Iranian Heritage = إحیاء التراث الإیرانی. 10(38), 180–185. https://doi.org/10.12816/0047332 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,948 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 69 |
||