اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 38 |
| تعداد شمارهها | 1,414 |
| تعداد مقالات | 10,145 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,989,602 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 6,987,652 |
رشد و تعالی انسان در منظومه معرفتی اسلام: مدل مفهومی آیندهنگر در افق تمدن نوین اسلامی | ||
| آینده پژوهی انقلاب اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 23 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| محمدهادی قاسمی* 1؛ علی بنایی2 | ||
| 1گروه آینده پژوهی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران | ||
| 2گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 14 مرداد 1404، تاریخ بازنگری: 08 اسفند 1404، تاریخ پذیرش: 23 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| رشد و تعالی انسان یکی از بنیادیترین دغدغههای منظومه معرفتی اسلام است که در آیات قرآن و روایات اهلبیت (ع) با مفاهیمی همچون تزکیه، قرب الهی، عقلانیت، عبودیت و عدالت مورد تأکید قرار گرفته است. بااینحال، در مواجهه با چالشهای نوین تمدنی و گفتمانهای رقیب مانند سکولاریسم فناورانه و ترانس اومانیسم، بازخوانی این آموزهها از منظر آیندهپژوهی ضرورت مییابد. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی، کاربردی و با بهرهگیری از تحلیل مفهومی–تفسیری متون اسلامی و تکنیک تحلیل مضمون، در پی تبیین مدلی مفهومی برای رشد و تعالی انسان در افق تمدن نوین اسلامی است. در این پژوهش، ابتدا بیش از ۱۲۰ مفهوم دینی مرتبط با رشد انسان استخراج شد که پس از پالایش، به ۲۵ مفهوم کلیدی تقلیل یافت. این مفاهیم در قالب ۱۲ مضمون اصلی دستهبندی و سپس از منظر آیندهپژوهانه تحلیل شدند. در ادامه، بر مبنای روابط علّی–تحولی میان مضامین، مدلی چهارسطحی برای رشد و تعالی انسان ارائه شد که شامل: مراحل رشد (از بیداری فطری تا انتظار تمدنی)، پیشرانها (همچون انگیزش توحیدی، سبک زندگی نبوی)، الزامات تحقق (مانند نظام حکمرانی عادلانه، نهادهای تمدنی) و اهداف نهایی (ازجمله جامعه توحیدی، حیات طیبه، زمینهسازی ظهور) است. مدل پیشنهادی، فرایند رشد انسان را حرکتی تمدنی و پویا از درون تا بیرون و از فرد تا جامعه تحلیل کرده و الگویی جامع برای طراحی سیاستهای فرهنگی، تربیتی و حکمرانی در افق تمدن نوین اسلامی ارائه میدهد. این پژوهش با تلفیق آموزههای دینی و رویکرد آیندهپژوهانه، گامی نو در نظریهپردازی اسلامی در حوزه انسانشناسی تمدنی محسوب میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رشد و تعالی؛ انسان آینده؛ آیندهپژوهی اسلامی؛ گام دوم انقلاب؛ تمدن نوین اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Human Growth and Flourishing in the Islamic Epistemological Framework: A Futures-Oriented Conceptual Model within the Horizon of the New Islamic Civilization | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Hadi Ghasemi1؛ ali banaee2 | ||
| 1Department of Futures Studies, Faculty of Strategic Management, Higher National Defense University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Quranic and Hadith Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Human growth and flourishing are among the most fundamental concerns of the Islamic epistemological framework, emphasized in the Qur’an and the teachings of the Ahl al-Bayt (a) through concepts such as self-purification (tazkiyah), nearness to God (qurb), rationality, servitude (‘ubūdiyyah), and justice. However, in the face of modern civilizational challenges and competing discourses—such as technological secularism and transhumanism—there is a pressing need to re-read and reinterpret these teachings through the lens of futures studies. This qualitative and applied research, using conceptual and interpretive analysis of Islamic texts along with thematic content analysis, aims to present a conceptual model for human growth and flourishing within the horizon of the New Islamic Civilization. In the first phase, over 120 religious concepts related to human development were identified; these were refined and categorized into 25 key concepts and 12 main themes. These themes were then analyzed from a futures-oriented perspective. Based on causal-transformational relationships between the themes, a four-level conceptual model was developed, comprising: (1) stages of growth (from innate awakening to civilizational expectation), (2) drivers (such as divine motivation and the Prophetic lifestyle), (3) structural prerequisites (including just governance and civilizational institutions), and (4) final objectives (such as the monotheistic society, ḥayāt ṭayyibah, and paving the way for the appearance of the savior). The proposed model conceptualizes human growth as a dynamic and civilizational process—moving from inner refinement to societal transformation—and offers a comprehensive framework for designing educational, cultural, and governance strategies in the context of the New Islamic Civilization. This study, by integrating Islamic teachings with futures thinking, provides a novel contribution to Islamic theorization in the domain of civilizational anthropology. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Human growth and flourishing, Islamic futures studies, Future of humanity, Second Phase of the Islamic Revolution, New Islamic Civilization | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 44 |
||