![سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه امام حسین (ع)](./data/logo.png)
تعداد نشریات | 36 |
تعداد شمارهها | 1,199 |
تعداد مقالات | 8,664 |
تعداد مشاهده مقاله | 7,167,707 |
تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,178,255 |
واکاوی راهبردهای حفظ رابطه زوجی در زنان شاغل: تحلیل محتوای کیفی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
دوره 18، شماره 62 - شماره پیاپی 1، اردیبهشت 1402، صفحه 217-234 اصل مقاله (762.61 K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نویسندگان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
محسن گل محمدیان* 1؛ حمید سلیمی2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2کارشناس ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
تاریخ دریافت: 10 مهر 1400، تاریخ بازنگری: 17 اردیبهشت 1401، تاریخ پذیرش: 03 بهمن 1401 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
چکیده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
زنان شاغل به دلیل مسئولیتهای گسترده در محیط کار و خانواده، نیازمند راهبردهایی برای حفظ رابطه زوجی خود هستند. پژوهش حاضر، مطالعهای کیفی بر پایه تحلیل محتواست که اطلاعات آن از طریق نمونهگیری هدفمند و مصاحبه و عمیق نیمهساختاریافته فردی با ۸ زن شاغل در ادارات دولتی و مراکز غیردولتی شهر ایلام در سال ۱۴۰۰ گردآوری شد. مدتزمان جلسات مصاحبه در دامنه ۴۵ الی ۶۰ دقیقه متغیر بود و دادهها بعد از ۸ مصاحبه به نقطه اشباع نظری رسید. تحلیـل دادههــا از طریــق روش تحلیـل محتــوای عرفی قــراردادی صــورت گرفـت کـه پـس از پیـاده کـردن مصاحبههــای ضبطشـده روی کاغـذ و غوطـهوری در تحلیـل دادههـا کدهـای اولیـه اسـتخراج شـد. جهـت تعییـن طبقـات اصلـی، کدهـای اولیـه در چنـد مرحلــه بازبینــی، بررســی و طبقهبنــدی شــد. نتایج حاصل از متن مصاحبهها، منجر به شناسایی سه مضمون اصلی شامل: «راهبردهای درونفردی و شناختی»، «راهبردهای بینفردی و رفتاری» و «راهبردهای عاطفی» شد. نتایج این تحقیق میتواند راهگشای مشاوران و درمانگران خانواده در حوزه آموزشهای زناشویی و مشاوره پیش از ازدواج باشد؛ همچنین زنان شاغلی که دچار تعارض کار - خانواده هستند یا خواستار حفظ و ارتقای رابطه زوجی خود هستند میتوانند از این یافتهها بهرهمند شوند. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کلیدواژهها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
راهبردهای حفظ رابطه زوجی؛ زنان شاغل؛ تحلیل محتوای کیفی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنوان مقاله [English] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Exploration of Couple Relationship Retention Strategies in Employed Women: Qualitative Content Analysis | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نویسندگان [English] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mohsen Golmohammadian1؛ حمید salimi2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Social Sciences, University Razi , Kermanshah, Iran. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2M.A. in Family Counselling, Department of Counselling, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
چکیده [English] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
employed women need strategies to maintain their marital relationship due to their extensive responsibilities in the workplace and family. This study was a qualitative study using content analysis in which data were collected using purposive sampling and in-depth semi-structured individual interviews with eight women working in government departments and non -governmental centers in Ilam City, it was collected in 1400. The duration of the interview sessions ranged from 45 to 60 minutes, and the data reached theoretical saturation point after 8 interviews. Data analysis was carried out through conventional content analysis; after the transcription of recorded interviews on paper and immersion in the data, the initial codes were extracted. To determine the main categories, initial codes were reviewed and classified in several steps. The results of the text of interviews resulted in identifying three main themes including 'intra individual and cognitive strategies', 'interpersonal and behavioral strategies' and 'emotional strategies. The results of this study can pave the way for counselors and family therapists in the field of marital education and premarital counseling. Also working women who have a work family conflict or want to maintain and improve their marital relationship can also benefit from these findings. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کلیدواژهها [English] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
strategies for maintaining a marital relationship, employed women, qualitative content analysis | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اصل مقاله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
واکاوی راهبردهای حفظ رابطه زوجی در زنان شاغل: تحلیل محتوای کیفی حمید سلیمی[1] | محسن گلمحمدیان[2]
چکیده زنان شاغل بهدلیل مسئولیتهای گسترده در محیط کار و خانواده، نیازمند راهبردهایی برای حفظ رابطه زوجی خود هستند. پژوهش حاضر، مطالعهای کیفی بر پایه تحلیل محتواست که اطلاعات آن از طریق نمونهگیری هدفمند و مصاحبه و عمیق نیمهساختاریافته فردی با ۸ زن شاغل در ادارات دولتی و مراکز غیردولتی شهر ایلام در سال ۱۴۰۰ گردآوری شد. مدتزمان جلسات مصاحبه در دامنه ۴۵ الی ۶۰ دقیقه متغیر بود و دادهها بعد از ۸ مصاحبه به نقطه اشباع نظری رسید. تحلیـل دادههــا از طریــق روش تحلیـل محتــوای عرفی قــراردادی صــورت گرفـت کـه پـس از پیـاده کـردن مصاحبههــای ضبطشـده روی کاغـذ و غوطـهوری در تحلیـل دادههـا کدهـای اولیـه اسـتخراج شـد. جهـت تعییـن طبقـات اصلـی، کدهـای اولیـه در چنـد مرحلــه بازبینــی، بررســی و طبقهبنــدی شــد. نتایج حاصل از متن مصاحبهها، منجر به شناسایی سه مضمون اصلی شامل: «راهبردهای درونفردی و شناختی»، «راهبردهای بین فردی و رفتاری» و «راهبردهای عاطفی» شد. نتایج این تحقیق میتواند راهگشای مشاوران و درمانگران خانواده در حوزه آموزشهای زناشویی و مشاوره پیش از ازدواج باشد؛ همچنین زنان شاغلی که دچار تعارض کار - خانواده هستند یا خواستار حفظ و ارتقای رابطه زوجی خود هستند میتوانند از این یافتهها بهرهمند شوند. کلیدواژهها: راهبردهای حفظ رابطه زوجی، زنان شاغل، تحلیل محتوای کیفی.
[1]. کارشناس ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
Mgolmohammadian@gmail.com مقدمه خانواده از لحاظ گستره جهانشمولترین نهاد اجتماعی و از لحاظ اهمیت، تأثیرگذارترین عامل محیطی در شکلگیری شخصیت و نقش اساسی آن در ایجاد جامعهای سالم بر کسی پوشیده نیست (گوبتا1، ۲۰۱۰). ازدواج نیز مبنای شکلگیری خانواده، رویدادی است که بیشتر افراد در یکی از مراحل رشد، خصوصاً جوانی برای رفع نیازهای روانی - جسمانی به آن روی میآورند و نقش تعیینکنندهای در بهزیستی روانشناختی و رشد اجتماعی افراد ایفا میکند (گیوی، نظری و محسنزاده، ۱۳۹۵). استحکام زیرسیستم زوجی از اهمیت بسیاری برخوردار است، زیرا تربیت نسل آینده را بر عهده دارد و هرگونه آسیب به آن، بهدلیل تأثیر بر بهداشت روانی - جسمانی فرزندان، شایسته کنکاش است (بهبهانی و ذوالفقاری، ۱۴۰۰). بر این اساس، مطالعات نشان دادهاند بیشتر افرادی که از مشکلات روانشناختی و ضعف در عملکرد اجتماعی رنج میبرند، وابسته به خانوادههای درگیر بحران هستند، زیرا این افراد از تمرکز و آرامش روانی برای حضور مفید در جامعه برخوردار نیستند (اکحوان و کاظمزاد، ۱۳۹۴). بهمثابه پیشرفت علم و فنّاوری و تحولات علمی و اقتصادی در دنیا، کارکرد خانواده و نقشهای خانوادگی و زوجی نیز دچار تغییر و تحول شدهاند، یکی از این تحولات، حضور بیشازپیش زنان در دنیای کار است (آگاه، تاجیک، کسایی و عسکریان، ۱۳۹۸). تقریباً در همة کشورهای دنیا، آمار اشتغال زنان، در حال افزایش است؛ افزایش سطح تحصیلات، نیاز جامعه، تخصصی شدن علوم، پیشرفت فنّاوری، افزایش قدرت مالی خانواده، فشارهای اجتماعی، نیاز به استقلال فردی و شکوفایی استعدادها از جمله عوامل تمایل زنان به سمت اشتغال است (پتریگلیری و اوبودارو2، ۲۰۱۹). دنیای کار نیز تغییر کرده است، رقابتها افزایش یافته و سازمانها برای افزایش بهرهوری به فشردهسازی و کاهش تعداد کارکنان روی آوردهاند، در نتیجه کارکنان باقیمانده تحت فشار و استرس بیشتری قرار میگیرند (رابنو، تزینر و شارونی3، ۲۰۱۷). در این میان، زنان شاغل فشار جسمی و روانی بیشتری را متحمل میشوند، زیرا از یک سو بهطور سنتی مسئولیت اصلی تربیت فرزندان را بر عهده دارند و از سوی دیگر باید پاسخگوی مطالبات زناشویی همسر خود باشند (جهانشاه لو، قربانی، ربیعی نژاد و نجارالموتی، ۱۳۹۶). زوجهای هر دوشاغل در این قرن پیشرو هستند، این الگو با الگوی خانواده سنتی که در آن مرد، نانآور خانواده بود و زن مسئولیت خانهداری و رسیدگی به فرزندان را بر عهده داشت کاملاً تفاوت دارد (گهلوات، فوگات و کندو[1]، ۲۰۱۹)؛ همچنین زوجین هر دوشاغل بهدلیل مشغلههای زیاد در محیط کار و مسئولیتهای خانوادگی و زوجی، زمان کمی برای وقتگذرانی با دوستان و آشنایان خود دارند، در نتیجه از حمایت اجتماعی کمتری نیز برخوردارند که این به نوبه خود استرسهای آنها را دوچندان میکند (پاینز و نانز[2]، ۲۰۰۳). امروزه تنشهای شغلی امری انکارناپذیر است و هر فرد شاغل به نحوی آن را تجربه کرده است (گوپالان و پاتوسامی[3]، ۲۰۲۰). رنجبر و عراقی (۱۳۹۷) در مطالعهای نشان دادند تغییر در ساختار خانواده بهوسیله شاغل شدن هر دو عضو (زن و شوهر) موجب افزایش تعارض زناشویی و شادی کمتر در رابطه زوجی شده و در نقشهای جنسیتی ایجاد ابهام میکند. این پژوهشگران همچنین دریافتند، شوهران سنتی که همسر غیرسنتی و شاغل دارند سطح بالایی از نارضایتی زناشویی و آشفتگی روانی را گزارش میدهند. لوندبرگ و فرانکهاینزر[4] (۱۹۹۹)؛ به نقل از گیوی، نظری و محسنزاده (۱۳۹۵) سطح استرس زنان و مردان و تداوم آن بعد از اتمام کار روزانه را مورد بررسی قرار دادند و نتیجه گرفتند، مردان بهسرعت پس از اتمام کار روزانه سطح استرسشان سیر نزولی پیدا میکند، درحالیکه سطح استرس زنان همچنان بالا میماند. اما شاغل بودن زوج همیشه موجب مشکلات زناشویی و خانوادگی در آنها نمیشود و مطالعات مختلف نتایج ضدونقیضی بهدست دادهاند. نتایج پژوهش ویرا، ماتیاس، لوپز و ماتوس[5] (۲۰۱۸) نشان داد زوجین هر دوشاغل سطح مشارکت بیشتری را گزارش میدهند و نسبت به زوجین تک شاغل رضایت و شادابی افزونتری را تجربه میکنند. ضمناً زنانی که همسر خود را بهعنوان پایگاهی امن احساس میکنند، روابط حرفهای بهتری با همکاران خود دارند و متقابلاً حمایت اجتماعی بیشتری را از آنها دریافت میکنند؛ در نتیجة این حمایتها، ابهام نقش کاهش و رضایت زناشویی افزایش میابد (پتریگلیری و اوبودارو، ۲۰۱۹؛ گوپالان و پاتوسامی، ۲۰۲۰). مشابه این نتیجه را در تحقیق لیندفورز، برنستون و لوندبرگ[6] (۲۰۰۶) مشاهده میکنیم که نشان دادند زنان شاغل نسبت به زنان غیرشاغل از سلامت روانی بالاتری برخوردارند؛ همچنین سطح پذیرش خود و تسلط بر محیط نیز در آنها بیشتر از زنان غیرشاغل است. بنابراین، اشتغال زنان برای آنها هم نتایج مثبتی را در پی داشته و هم تبعات روانشناختی و خانوادگی (ویرا، ماتیاس، لوپز و ماتوس، ۲۰۱۸). پژوهشها نشان دادهاند، زوجین هر دوشاغلی که از راهبردهای حفظ و ارتقاء رابطه زوجی استفاده میکنند رابطه رضایتبخشی را تجربه کردهاند و زندگی زوجی خود را قوام بخشیدهاند (گهلوات، فوگات و کندو، ۲۰۱۹؛ بدرو و تیلور[7]، ۲۰۰۸). از اوایل دهه ۱۹۸۰ که نگاه مشاوران خانواده و پژوهشگران بر راهبردهایی که همسران برای حفظ و نگهداری رابطه استفاده میکنند دوخته شد، مطالعات بسیاری در این زمینه انجامگرفته است (مهریزی، موسوی و باقری، ۱۳۹۹). استافورد، داینتون و هاس[8] (۲۰۰۰) راهبردهای حفظ رابطه را مجموعه فعالیتهای مشترکی تعریف میکنند که باعث حفظ، بهبود و ارتقاء رابطه زوجی میشوند. کانری و استافورد[9] (۱۹۹۲) پنج فاکتور اصلی حفظ و نگهداری رابطه شامل شفافیت (گفتوگوی درون رابطهای)، مثبت بودن (تلاش مشترک برای ارتقاء جذابیتهای رابطه)، اطمینان (ایجاد امیدواری تلاش برای کاهش فشارهای روانی در همسر)، شبکههای ارتباطی (ارتباط با دوستان و آشنایان) و تقسیم وظایف (وظایف مشترک) را بهعنوان راهبردهایی که افراد بهصورت هشیارانه در جهت ثبات و قوام زندگی زوجی استفاده میکنند را مشخص کردند. استافورد، داینتون و هاس (۲۰۰۰) دو راهبرد دیگر را که شامل نصیحت کردن به معنای به اشترک گذاشتن افکار و عقاید با همدیگر و مدیریت تعارض به معنای ساختار دادن به رابطه و تعاملات، حل تعارضات و مدیریت آنها را در بر میگرفت ارائه دادند. کشاورزی (۱۳۹۷) در پژوهشی نشان داد، استفاده از راهبردهای حفظ رابطه اعم از مثبت بودن، ارتباط با شبکه ارتباطی، پیشبینیکننده رضایت در روابط است. مطالعه رامیز[10] (۲۰۰۸) نیز حاکی از آن است که زوجهایی که بهدرستی از این راهبردها استفاده میکنند، از سطح تعهد، رضایت و خوشبختی بالاتری خبر میدهند. عفیفی، هریسون، زمان زاده، کالجاس[11] (۲۰۱۹) در یک نمونه آمریکایی از والدین هر دوشاغل با بیان اینکه این افراد، به علت زندگی پرمشغلهای که دارند استرس بیشتری را تجربه میکنند، نتیجه گرفتند، استفاده از ابعاد راهبردهای حفظ رابطه با ایجاد تعادل بین کار - خانواده، در کاهش استرس اعضای خانواده بهطورکلی مؤثر است. زندگی زوجی از پیچیدگی منحصربهفردی برخوردار است و با ورود زنان به بازار کار تعارضات کار - خانواده فزونی یافته است. زوجین هردو شاغلی که از راهبردهای حفظ رابطه برای ثبات و پایداری زندگی خود استفاده میکنند، اولاً از توانایی حل مشکلات برخوردارند و میتوانند طوری تعارضات را مدیریت کنند تا کار به جدایی نکشد، ثانیاً به مجموعه رفتارهایی مجهز هستند که رابطه زوجی را شادتر کرده و آن را ارتقاء دهند. در واقع این راهبردها به زوجین کمک میکند تا شانس موفقیت خود در رابطه رمانتیک را بالاتر ببرند؛ ازاینرو شناخت این راهبردها میتواند به زوجین شاغلی که احیاناً در رابطه خود با مشکلاتی مواجه هستند یا تصمیم به ارتقاء کیفیت رابطه زوجی دارند مفید واقع شود و عجیب آن است که در این حوزه پژوهشهای زیادی بهویژه در ایران انجام نگرفته است که ضرورت واکاوی آن را دوچندان میکند؛ بنابراین، در این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال بودیم: راهبردهای حفظ رابطه زوجی در زنان شاغل کداماند؟ روش پژوهش این پژوهش، مطالعهای کیفی، بر مبنای تحلیل محتوا با رویکرد عرفی/ قراردادی (Conventional content analysis) انجام گرفت. این روش، ابزارهایی را برای واکاوی تجربه افراد فراهم میکند و موجب کسب اطلاعات غنی از عمق نمونه موردمطالعه میشود، به این صورت که اطلاعات بهطور مستقیم از شرکتکنندگان کسب میگردد و پژوهشگر از هرگونه تحمیل طبقات ازپیشتعیینشده یا دیدگاه نظری قبلی اجتناب میورزد (هسیه و شانون[12]، ۲۰۰۵). نمونه شامل ۸ زن متأهل و شاغل در ادارات دولتی و مشاغل غیردولتی (آزاد) شهر ایلام بودند که از طریق روش نمونهگیری هدفمند و بهصورت داوطلب انتخاب شدند. در فرایند مصاحبهها از افراد نمونه خواسته شد افراد دیگری را که مایل به شرکت در پژوهش هستند، معرفی نمایند. ملاکهای ورود شامل مدت ازدواج حداقل یک سال، عدم سابقه جدایی، توصیف خوشبینانه از وضعیت زندگی زوجی، زندگی با همسر و نداشتن اختلافات شدید خانوادگی یا زوجی، عدم استفاده از داروهای اعصاب و روان، شاغل تماموقت دولتی (اداری) یا آزاد (شغل آزاد)، مطالعه و پر کردن فرم رضایت آگاهانه برای حضور در پژوهش، سکونت زن و شوهر هر دو در شهر ایلام بود. ملاکهای خروج شرکتکنندگان نیز نداشتن هریک از ملاکهای ذکرشده بود. فرایند نمونهگیری تا اشباع نظری ادامه پیدا کرد. روش مصاحبه پژوهش حاضر از نوع نیمهساختاریافته (Semi-structured interviev) بود؛ بدینگونه که پس از مرور ادبیات پژوهش، ۸ پرسش در حوزه راهبردهای حفظ رابطه تدوین و در نهایت ۳ مورد از آنها، با درنظرگرفتن کفایت پرسشهای مصاحبه و صحت محتوا انتخاب شدند. اولین و مهمترین سؤال که در ابتدای هر جلسه از شرکتکنندگان پرسیده میشد، این بود: «به نظر شما مهمترین عواملی باعث حفظ و ثبات زندگی زوجین شاغل میشود کداماند؟» پس از پاسخ به این سؤال، سؤالات اکتشافی دیگری همچون میتوانید بیشتر توضیح دهید؟ دیگر چه؟ برای غنای بیشتر اطلاعات پرسیده شد. مدتزمان جلسات مصاحبه در دامنه ۴۵ الی ۶۰ دقیقه متغیر بود. جلسات مصاحبه با کسب رضایت آگاهانه شرکتکنندگان ضبط و بلافاصله بهصورت دستنویس بر روی کاغذ پیاده و بارها توسط پژوهشگران حاضر مرور شد. برای تجزیهوتحلیل دادههای مستخرج از مصاحبهها از تحلیل محتوای کیفی قراردادی استفاده گردید. به پیشنهاد کریپندورف[13] (۲۰۱۸)؛ به نقل از زردشت و کریمی (۱۴۰۰) فرایند تحلیل دادهها در هفت گام اجرا گردید؛ به این صورت که در ابتدا مصاحبهها ضبط و بهطور کامل نوشته میشد، برای درک کامل گفتههای مشارکتکنندگان متن مصاحبهها بارهاوبارها خوانده و سپس تایپ گردید. پس از مرور چندباره متنِ تایپشده، کدگذاری انجام شد. در ادامه، تفاوتها و تشابهات کدهای مستخرج شناسایی و به شیوه استقرایی طبقهبندی شدند. در نهایت دادهها در طبقات اصلی و کلیتر قرار گرفتند (هسیه و شانون، ۲۰۰۵). برای افزایش اعتبار و قوام دادهها از چهار معیار مقبولیت[14]، تأییدپذیری[15]، وابستگی[16] و انتقالپذیری[17] استفاده گردید (مانیک، ۲۰۱۸). برای رعایت اخلاق پژوهش، اهداف کلی مطالعه قبل از شروع فرایند مصاحبه برای شرکتکنندگان شرح داده شد، قبل از شروع فرایند مصاحبه، ضبط کامل جلسات به اطلاع شرکتکنندگان رسید، رضایت آگاهانه آنها دریافت شد و به آنها اطمینان داده شد که تمام مطالب گفته شده، بهصورت محرمانه نگهداری میشوند و بههیچوجه در اختیار غیر، قرار نمیگیرند، ضمناً پس از پایان تجزیهوتحلیل دادهها، تمام فایلهای ضبطشده حذف میگردند. در تحلیل دادهها بهجای اسامی، از کد و واژه شرکتکننده استفاده شد و حق کنارهگیری شرکتکنندگان در هر مرحله از پژوهش مورد تأکید قرار گرفت. یافتهها میانگین سن کل شرکتکنندگان ۳۶ سال بود. ۲ شرکتکننده فاقد فرزند، ۲ شرکتکننده صاحب ۱ فرزند، ۳ شرکتکننده صاحب ۲ فرزند و ۱ شرکتکننده صاحب ۴ فرزند بود؛ مدت ازدواج شرکتکنندگان از ۲ تا ۲۴ سال، تحصیلات آنها از کاردانی تا کارشناسی ارشد و سابقه اشتغال از ۲ تا ۱۸ سال متغیر بود. جدول 1. اطلاعات جمعیتشناختی شرکتکنندگان
نتایج تحلیل دادهها در زمینه راهبردهای حفظ رابطه در جدول (۲) بهصورت خلاصه ارائه، سپس تشریح گردیدهاند.
جدول ۲. مضمونهای اصلی و فرعی بهدستآمده بر روی راهبردهای حفظ رابطه در زنان شاغل
۱. راهبردهای درونفردی و شناختی: با توجه به اینکه در دنیای مدرن نقشهای زوجی سنتی؛ وظیفه و مسئولیت صرف، جای خود را به همکاری، صمیمیت و همراهی داده است، مهارتهای درونفردی و شناختی اعم از توانایی پذیرش تفاوتهای شخصیتی خود با همسر، مسئولیتپذیری، خلاقیت، توانایی زوج در کنترل هیجانی، فرایندهای ذهنی آگاهانه و قاعدهمند، کنترل و تغییر فکر که در نهایت به عمل منجر میشوند نقش بسیار مهمی در موفقیت یا عدم موفقیت آنها در بسیاری از جنبههای مهم زندگی فردی، خانوادگی، زناشویی و اجتماعی آنها دارد. شرکتکنندگان در پژوهش حاضر، به برخی مهارتهای درونفردی و شناختی اشاره کردند که آنها را در جهت حفظ و بهبود رابطه زناشویی خود مورد استفاده قرار میدهند. بهعنوان نمونه شرکتکننده شماره سه در رابطه با ترجیح خانواده نسبت به کار، اشاره کرد: "الان وضعیت اقتصادی جامعه جالب نیست، حالا اگه من یه کم به خودم سختی ندم و کار نکنم همسرم خیلی اذیت میشه، من باید بهش کمک کنم. اینم باید قبول کرد که زندگی سختیهای زیادی داره و باید تا حد زیادی سرسخت باشی". همچنین شرکتکنندگان به نقش تعهد و لزوم رعایت آن در پایداری زندگی مشترک اشاره کردند و آن را یکی از مهمترین ویژگیهایی دانستند که زن و شوهر را به زندگی متصل نگه میدارد. مسئولیتپذیری در همة جنبههای زندگی و توانایی پذیرش تفاوتهای شخصیتی خود با همسر، از دیگر راهبردهای حفظ رابطه بود که مورد تأکید مشارکتکنندگان قرار داشت. همچنین سرسختی روانشناختی، خلاقیت و توجه به نقاط قوت همسر بهجای پرداختن به ضعفها و کمبودهای او، حفظ فردیت خود همراه با پرداختن به علایق شخصی در عین انجام مسئولیتهای زندگی زوجی و در نهایت، اعتقادات معنوی، شکرگزاری و توکل به خدا بهعنوان نقشه راه، از جمله راهبردهای مربوط به مضمون راهبردهای درونفردی و شناختی هستند که با ذکر مثالهایی از مصاحبهشوندگان، به آنها پرداخته شده است. ترجیح خانواده نسبت به کار: " یکی از کارایی که من برای حفظ رابطم با همسرم انجام میدم اینه که در هر لحظه خانواده یعنی همسر و بچههام رو به کار ترجیح دادم. بعضی مواقع بوده که یه کار مهم تو خونه پیش اومده و لازم بوده من حتماً باید حضور داشته باشم، مرخصی گرفتم و برگشتم خونه که اون کار رو انجام بدم" «مصاحبهشونده شماره 3». سرسختی روانشناختی: "الان وضعیت اقتصادی جامعه جالب نیست، حالا اگه من یه کم به خودم سختی ندم و کار نکنم همسرم خیلی اذیت میشه، من باید بهش کمک کنم. اینم باید قبول کرد که زندگی سختیهای زیادی داره و باید تا حد زیادی سرسخت باشی" «مصاحبهشونده شماره 8». سرزنده بودن: "برای اینکه همسرم فکر نکنه که کارکردن باعث میشه زیادی خسته بشم، وقتی در کنارش هستم، سعی میکنم سرزنده باشم و هیجاناتمو نشون بدم، البته نه اینکه نقش بازی بکنم، در کل من بیشتر مواقع شادم" «مصاحبهشونده شماره 4». پیشبینی مثبت در مورد آینده: " من در مورد آینده خوب و اون چیزی که هردومون آرزوی رسیدن بهش رو داریم خیالپردازی میکنم و اون رو با همسرم در میون میزارم و مرورش میکنیم، و همیشه این اطمینان رو به همسرم میدم که من توی این راه در کنارت خواهم بود" «مصاحبهشونده شماره 1». وقتشناسی: "ما برای اینکه بتونیم بیشتر باهم باشیم یا کارای خونه رو زمین نمونه خیلی روی نظم حساسیم، مثلاً وقتی همسرم یا من از محل کار برمیگردیم، مستقیم میایم خونه و معتل نمیکنیم، یا وقتی شبا میریم خونه فامیل، از قبل مشخص میکنیم که چه ساعتی برگردیم تا ساعت خوابمان به هم نریزه" «مصاحبهشونده شماره 7». دگر محوری: "من آدم خودخواهی نیستم و برای هر کاری که میخوام انجام بدم، اول دیدگاه همسرم رو در مورد اون کار در نظر میگیرم، اگه بدونم خوشش نمیاد دیگه انجامش نمیدم، مثلاً یه زمانی همسرم بهم گفت: کار میخوای چکار؟ نیازی نیست کار بکنی. منم در جوابش گفتم اگه تو نخوای من نمیرم و هیچ اشکالی هم نداره. ولی ایشون بعداً نظرش عوض شد و گفت که مشکلی با کار کردنت ندارم" «مصاحبهشونده شماره 2». صبر: "به نظر من صبر خیلی تو ثبات زندگی مهمه، زندگی پر از چالشه و اگه آدم صبور نباشه کم میاره و حتی ممکنه علاقشو نسبت به همسرش از دست بده" «مصاحبهشونده شماره 5». تفکر نسبیگرا: "ما تو یه دنیای نسبی زندگی میکنیم، هیچ چیزی نه مطلقه نه ایدئال، پس من نمیتونم از همسرم انتظار کامل بودن داشته باشم" «مصاحبهشونده شماره 7». تحمل مسائل پیچیده و حلنشده: "ما باید قبول کنیم که خیلی از مسائل تا آخر عمر حل نمیشه، حداقل این در مورد من و همسرم صدق میکنه. ایشون از یه فرهنگ دیگه هستن، خیلی از روحیات خودش و خانوادش با ما متفاوته، پس من هیچ راهی بهجز تحمل کردن ضعفهاش و تمرکز بر خوبیهاش ندارم. دیگه آدما با هم فرق میکنن" «مصاحبهشونده شماره 6». قدرشناسی: " همسر من واقعاً از خودش مایه میزاره، و از زمانش خوابش و خوراکش برای من و بچهها میزنه، من همیشه بهش گفتم که ازت ممنونم" «مصاحبهشونده شماره 2». مسئولیتپذیری: "من وقتیکه پای سفره عقد نشستم و جواب مثبت دادم، میدونستم که چه مسئولیتی رو قبول کردم و معتقدم آدم باید مسئولیتپذیر باشه، زندگی سخت ساخته میشه و نباید راحت خرابش کرد" «مصاحبهشونده شماره 8». توانایی پذیرش تفاوتها: "باید کمی طرف مقابلتو کمی بیشتر بپذیری، شخصیت آدما رو نمیشه عوض کرد، اگه همش دنبال عوض کردن اخلاق و رفتار همسرت باشی زندگی خراب میشه" «مصاحبهشونده شماره 2». توجه به نقاط مثبت همسر: "من همیشه در همسرم دنبال نقاط مثبت بودم. نقاط مثبت همسرم رو بیشتر میبینم و سعی میکنم به اونها بیشتر توجه کنم، این باعث میشه رفتارهای مثبتی که توی رابطمون هست بیشتر بشه" «مصاحبهشونده شماره ۵)». توکل به خدا: "من شدیداً به خدا اعتقاد دارم و بهش توکل کردم که بهم کمک کنه" «مصاحبهشونده شماره 8». خلاقیت: "من همیشه سعی کردم خلاقیت به خرج بدم و رابطمونو تازه نگهدارم تا روزمرگی پیش نیاد، مثل بیرون رفتن، کادو گرفتن و توی رابطه جنسی" «مصاحبهشونده شماره 7». حفظ فردیت خود: "مواقعی میخوام برای خودم باشم، چون هم شاغلم و هم کارای خونه رو دارم اگه به علایق خودم نپردازم افسرده میشم، مطالعه میکنم، گاهی هم ورزش میکنم، همسرم هم تشویقم میکنه" «مصاحبهشونده شماره 1». تعهد: "من تحت هیچ شرایطی تعهدم نسبت به همسرم رو پایمال نمیکنم، وقتیکه ایشون رفتار من رو با بقیه میبینن و اونو با رفتار من با خودشون مقایسه میکنن، خود بخود میدونن که من چقدر بهشون متعهد هستم"؛ " همسرم برای خانواده ارزش قائله و این نشانه تعهدشه، و این تعهد که بین ما هست باعث میشه من چشمم رو روی خیلی از مسائل رمانتیکی که شاید اگر گاهی اوقات بینمون نباشه ببندم"؛ " وفاداری و تعهد همسرم به من نشانه عشق و دوست داشتن ایشون نسبت به منه و متقابلاً من هم به رابطه زناشوییم پایبندی و تعهد دارم" «به ترتیب، مصاحبهشوندگان شماره ۱، ۲ و 5». شوخطبعی: "همسرم خیلی آدم جدی هست، فشار کارشم زیاده اما من خیلی شوخطبعم و این باعث میشه که برای اومدن به خونه لحظهشماری بکنه" «مصاحبهشونده شماره 3». ۲. راهبردهای بینفردی و رفتاری: نقش مهارتهای رفتاری و الگوهای ارتباطی بر رضایت زناشویی زوجین بر کسی پوشیده نیست بهطوریکه مهارتهای زوجین برای تعادلبخشی بین برنامههای شغلی و خانوادگی، گوش دادن فعال، گفتوگو، مشورت و همفکری، همراهی، تقسیم وظایف و برنامهریزی مشترک، الگوبرداری از تجربیات دیگران، ایجاد و حفظ آیینهای مشترک زوجی، مراقبت جسمی و روانی از همسر و رابطه دوستانه با او، احترام به همسر و بسیاری مهارتهای دیگر، هم موردتوجه روانشناسان و مشاوران قرار گرفته و هم بخش بسیار مهم و گستردهای از اظهارات مشارکتکنندگان در این پژوهش به آنها، بهعنوان مهارتهای ضروری برای پایداری و حفظ رابطه خود با همسر را به خود اختصاص داد. بهعنوانمثال، مشارکتکننده شماره (۳) در مورد کنترل روابط خود با دیگران اظهار داشت: " وقتی همسرم بعد از چند هفته که از سرکار برمیگرده، رفت و آمدم رو با اطرافیان کمتر میکنم تا بیشتر با اون باشم". همچنین مشارکتکننده شماره (۷) درباره هماهنگی برنامهها اظهار داشت: " زن و شوهر باید توی هر کاری که میخوان انجام بدن هماهنگ باشن، بخصوص توی فرهنگ ما کردها اگه بدون هماهنگی شوهر بخوای کاری کنی طرف مقابل خیلی ناراحت میشه، مثلاً من بعضی مواقع مجبورم تا نزدیک شب محل کارم بمونم حتماً قبلش به همسرم اطلاع میدم". نمونههایی از اظهارات مصاحبهشوندگان در ارتباط با راهبردهای بینفردی و رفتاری حفظ رابطه در زیر شرح داده میشود: تعادلبخشی بین مسئولیتهای شغلی و خانوادگی: "به نظر من خانمهایی که شاغل هستن نباید همه تمرکزشونو بزارن روی مشغلههای کاری، خانواده نیاز به رسیدگی داره، من کار میکنم که خانواده احساس راحتی بیشتری بکنن نه اینکه توی سختی بیشتری قرار بگیرن، اگه بخوام نصیحتی به خانمای شاغل بکنم اینه که یک تعادل خوب بین مشغلههای کاری و وظایف همسرداری و خانوادگی ایجاد کنن" «مصاحبهشونده شماره 1». هماهنگی برنامهها: " زن و شوهر باید توی هر کاری که میخوان انجام بدن هماهنگ باشن، بخصوص توی فرهنگ ما کردها اگه بدون هماهنگی شوهر بخوای کاری کنی طرف مقابل خیلی ناراحت میشه، مثلاً من بعضی مواقع مجبورم تا نزدیک شب محل کارم بمونم حتماً قبلش به همسرم اطلاع میدم" «مصاحبهشونده شماره 7». عدم تفکیک درآمد شخصی از درآمد همسر و کمک به همسر در امور مالی: "دیگه وقتی ازدواج میکنی جیب منو تو نداره، این نیست که من بخوام پولامو از همسرم جدا کنم و بگم من کار خودمو دارم نمیخوام برای خانواده ازش خرج کنم، بلاخره من از وقت خانواده مایه میزارم و میرم سر کار، وظیفم هست که به همسرم توی خرج و مخارج کمک کنم" «مصاحبهشونده شماره 2». مدیریت زمان و همکاری در امور خانه: "به نظر من زنوشوهرایی که هردوتاشون شاغل هستن باید توی مدیریت زمان خیلی دقیق باشن تا اولاً، بتونن توی کارای خونه به همدیگه کمک کنن و ثانیاً به نیازهای بچهها هم رسیدگی کنن" «مصاحبهشونده شماره 8». جبران: "ببینید، من حدوداً در طول روز ۷ الی ۸ ساعت کار میکنم، بنابراین اگه بخوام خانوادم و همسرمو نگه دارم باید بتونم این تایم و کاستیهایی که ممکن هست بعدش وجود داشته باشه رو یک جوری جبران کنم، حالا با هدیه گرفتن برای همسرم یا خرید یه سری وسایل منزل یا چیزای دیگه" «مصاحبهشونده شماره 4». رابطه جنسی منظم: " یکی از کارایی که من همیشه مد نظرم هست، رابطه جنسی منظمه، خیلی مواقع که خسته بودم نتونستم رابطه جنسی که همسرم انتظار داشته رو داشته باشم، ولی قبلش باهاش حرف زدم که امروز به خاطر مشغله کاری خیلی خسته شدم، ولی بیشتر مواقع رابطه جنسیمون منظم بوده و اجازه ندادم شغلم روی این قسمت از رابطمون تأثیر منفی بزاره" «مصاحبهشونده شماره 6». الگوگیری: " خیلی از کارایی که من الان انجام میدم برای بهتر شدن رابطه با همسرم از همکارای خانمم یاد گرفتم، وقتی دیدم اونها چقدر با هم راحت حرفاشونو میزنن و هماهنگی دارن منم یاد گرفتم" «مصاحبهشونده شماره 3». خودابرازگری: "اگه زن و شوهر توی ابراز ناراحتیشون با هم راحت نباشن بهمرور زمان همه اینها تلنبار میشه و یه جایی از زندگی خودشو نشون میده که ممکنه تبعات بدی براشون داشته باشه" «مصاحبهشونده شماره 1». وظایف تعریفشده: "من و همسرم دیگه وظایفمون تعریفشده هست و بیشتر مواقع دیگه نیازی نیست به همدیگه تذکر بدیم که تو فلان کار رو انجام بده، من همون اوایل زندگی مشترک به همسرم گفتم که منم مثل تو شاغل هستم و انتظار دارم که یه سری کارا رو تو انجام بدی. مثلاً خرید بیرون منزل با ایشونه یا یه سری کارای دیگه که تعریفشده هست" «مصاحبهشونده شماره 3». اعتباربخشی: "درسته که من یک زن مستقل هستم، اما همیشه برای کارایی که میخواستم انجام بدم به ایشون رجوع کردم. کنار بچههامون که بودیم همیشه بهش گفتم که تو بهترین تکیهگاه منی" «مصاحبهشونده شماره 5». همراهی با همسر در برخورد با مشکلات: "این شغلی که دارم حقوقش خوبه که میتونه توی مشکلات مالی بهمون کمک کنه و خدا رو شکر دستمون دیگه خالی نبوده. البته فقط هم مشکلات مالی نیست، موضوعات دیگه تو زندگی پیش میاد که همسرم نیاز به همراهی و کمک داشته و من کمکش کردم، مثلاً بیماری یا چیزای دیگه" «مصاحبهشونده شماره 1». ایجاد آیینهای مشترک: " در مناسبتهای خاص سعی کردم یه طی یه مراسم کوچک و یه هدیه کوچک برای تجدید خاطره اون مراسم رو برگزار کنم یا مثلا آخر هفتهها بدون بچهها گاهی میریم قدم بزنیم "؛ " وقتی آدم یه مسیری رو با یه همسفر طی میکنه، خاطرات مثبت و مشترکی رو با هم میسازن، این خاطرات مثبت باعث میشه با همسرت اخت بشی و نتونی شخص دیگهایی رو جایگذینش کنی، ما یه سری روزای خاطرهانگیز از زمان ازدواجمون ثبت کردیم که هرسال اون خاطراتو زنده میکنیم" «مصاحبهشوندگان شماره ۸ و 1». مرزسازی در روابط خود با دیگران: " هیچوقت همکارامو به خونه دعوت نکردم مگر این که با خانوادشون بیان"؛ " وقتی تعارضی بینمون پیش میاد شکایتشو پیش خانوادم نمیبرم و خونه رو ترک نمیکنم، چون مشکلم بزرگتر میشه"؛ " وقتی از طرف خانوادشون دخالتهایی تو زندگیم اتفاق میافته، سعی میکنم اصلا به ایشون نگم چون درست نیست تنش ایجاد بشه" «مصاحبهشوندگان شماره ۴، ۱ و 6». مراقبت از همسر: "وقتی همسرم بیمار میشه ازش مراقبت میکنم" (مصاحبهشونده شماره ۲). شرکت در برنامههای آموزش زناشویی: "من دورههای آموزشی زیادی رو در رابطه با زندگی مشترک گذراندم" «مصاحبهشونده شماره 7». گفتوگو و همفکری: "وقتی مشکلی پیش میاد همفکری میکنیم و سعی میکنیم با هم تصمیمگیری کنیم"؛ "درباره آینده شغلی، تحصیلی، مالی، جابهجایی محل زندگی و... با هم مشورت میکنیم"؛ "گاهی ممکنه دچار تنش بشیم باهم حرف میزنیم" «به ترتیب، مصاحبهشوندگان شماره ۲، ۶ و 4». رابطه دوستانه با همسر: "من رابطم با شوهرم اگه بخوام در یک کلمه خلاصهاش کنم، دوستانه هست و ما بهعنوان دوتا دوست نگاه میکنیم تا زن و شوهر به همین خاطر درباره این که چی دوست دارم چی دوست ندارم صحبت میکنم" «مصاحبهشونده شماره 6». احترام به فردیت همسر: "همیشه به همسرم احترام میزارم و تا حالا با صدای بلند باهاش صحبت نکردم"؛ " من این احترام و آزادی رو برای همسرم قائلم که هر موقع نیاز داشته باشه از زمانش برای رسیدگی به امور شخصی استفاده کنه"؛ " سعی کردم رو نقاط حساسی که همسرم رو اونها حساسیت داره زیاد ورود نکنم، و به ارزشهای همسرم احترام بزارم"؛ "به نظرم برای اینکه یک رابطه خوب باشه باید به حریم شخصی طرف مقابلت احترام بزاری و اجازه بدی گاهی تنها باشه" «مصاحبهشوندگان شماره ۴، ۲، ۳ و 1». نقد اخلاق همسر در موقعیت مناسب: " بعد از هر بحثی که داریم موقعی که آرام میشیم در مورد رفتارهای همدیگه نظر میدیم، و من خواستههامو مطرح میکنم، ایشون هم همینطور"؛ " برای سرگرمی، اخلاق همدیگه رو نقد میکنیم، من این سرگرمی رو به همسرم پیشنهاد دادم" «مصاحبهشوندگان شماره ۱ و 5». صرف زمان و تلاش برای شناخت یکدیگر: "در مواقعی که تضادی بین دیدگاههامون پیش میاد من خیلی راحت از ویژگیهای شخصیتیم براش میگم که من چطور آدمیم و اون هم متقابلاً همینطوره"؛ " گاهی اوقات برای شناخت بیشتر نسبت به آقایان تو گوگل سرچ کردم و کتاب هم خواندم" «مصاحبهشوندگان شماره ۶ و 3». گوش دادن فعال و درک همسر: "سعی میکنم شنونده خوبی باشم، وقتی تعارضی بینمان پیش میاد اول سکوت میکنم بعد باهاش صحبت میکنم"؛ "مواقعی که جروبحث میشه خودم رو جای همسرم میزارم و تلاش میکنم درکش میکنم" «مصاحبهشوندگان شماره ۵ و 6». ایجاد امیدواری در همسر: "برای اینکه به همسرم امید بدم آینده رو بهصورت مثبت توی ذهنش تصویرسازی میکنم، مثلاً میگم مشکلاتمون حل میشه من دکترامو میگیرم شاغل هم هستم و مطمئناً بهت کمک میکنم تا به اون آیندهای که هردوتامون انتظارشو داریم برسیم" «مصاحبهشونده شماره 1». همراهی و همکاری در جهت رشد: "کلاً ما هردومون اهل کاریم، اهل نشستن نیستیم، بزرگترین حسن ما همینه، ما تنبلی نمیکنیم، و این باعث میشه رشد کنیم"؛ " من همیشه در سختیها در کنار همسرم و خانوادم بودم" «مصاحبهشوندگان شماره ۲ و 5». ۳. راهبردهای عاطفی: آخرین مضمون اصلی استخراجشده از خلال مصاحبهها درباره راهبردهای حفظ رابطه در زنان شاغل، راهبردهای عاطفی و هیجانی بود. آنها رابطه صمیمانه همراه با عشق و محبت، همدلی و درک احساسات یکدیگر، دلجویی از همسر و ابراز آزادانه احساسات و عواطف همچنین عدم قهر طولانیمدت را بهعنوان مجموعهای از راهبردهای مهم در پایداری ازدواج خود دانستند. شرکتکننده شماره ۲ اظهار داشت: "زندگی بدون عشق و دوست داشتن یک زندگی بیروح است که زن و مرد فقط در حال سوختن و ساختن هستند". به نقل از شرکتکننده شماره ۳: "ابراز احساسات نسبت به همسر یک امر ضروری در اتصال مرد به خانواده است و این عقیده اشتباه که مردان کمتر از زنان به ابراز علاقه اهمیت میدهند را قبول ندارد، ابراز علاقه و دوست داشتن نسبت به همسر در جمع فرزندان و خانواده، رابطه زناشویی را مستحکمتر میکند و به مرد احساس اطمینان میدهد". این شرکتکننده ادامه داد، "قهر طولانیمدت باعث میشود، مرد از خانواده فاصله گرفته و حتی کمتر به فرزندان اهمیت دهد، این باعث تحمیل فشار روانی زیادی به او و فرزندانش میشود که خطر فروپاشی خانوادهاش را در پی دارد". شرکتکننده شماره ۳ درباره بازگو کردن قصه زندگی اظهار داشت: "گاهی اوقات که تنها همدلی و درک احساسات: "وقتی همسرم احساس غم و اندوه میکنه باهاش همدلی میکنم، بهش گوش میدم، مثلاً پارسال که پدرشو از دست داد، ایشون خیلی گریه میکرد، منم تنها کاری که میتونستم بکنم این بود که گاهی به حال خودش بزارمش و بعدش دلداریش بدم" «مصاحبهشونده شماره 1». عشق و صمیمیت: "ما یک رابطه عاشقانه داریم برای عاشقانهتر هم شدنش به هم کادو میدیم"؛ "به نظر من زندگی یعنی ابراز احساسات و صمیمی بودن" «مصاحبهشوندگان شماره ۸ و 2». ابراز آزادانه علایق و احساسات: "من چون کلاً آدم احساسی هستم اون احساسم رو در رفتارم یا نحوه گفتارم نسبت به همسرم نشون میدم، حالا چه احساسات منفی چه مثبت، بهخصوص توی ابراز علاقه خیلی با هم راحتیم، من دوسش دارم و اینو بارها بهش گفتم، حتی جلوی خانوادم" «مصاحبهشونده شماره 1». دلجویی: "همسرم یه ذره زود رنجه، وقتی بحثی پیش میاد اغلب من برای آشتی پا پیش عدم قهر طولانی: "بالاخره تو بهترین رابطهها و عاشقانهترین رابطهها هم زن و شوهرا دعوا میکنن، منم زندگی عاشقانهای دارم اما در هر صورت زندگی دعوا زیاد داره، اگه قرار باشه بعد از هر دعوایی، قهر بکنی بری خونه پدرت زندگیت خراب میشه، من تا حالا نشده بعد از دعوا مدت طولانی قهر بکنم، بعضی مواقع تو حیاط تا صبح نشستم از بس ناراحت بودم اما هیچوقت خونه پدرم نرفتم، چون در هر صورت من که برمیگردم، پس چرا ارزش خودم و شوهرمو از دید دیگران بیارم پایین، بالاخره من سه تا بچه هم دارم" «مصاحبهشونده شماره 3». ازخودگذشتگی، فداکاری، بخشش و مدارا: " زن باید تو زندگی زناشوییش خیلی باگذشت باشه، به نظرم اگه زن باگذشت نباشه زندگی استوار نیست"؛ "باید با تمام سختی زندگی مشترک کنار بیای"؛ "من خیلی وقتا شده از خودم و خواستههام میگذرم و پا روی بعضی علایق خودم میزارم تا دل طرف مقابلم رو نشکنم"؛ " ما با هم کنار میایم، متقابلاً ایشون هم وقتی میبینن من توی نظراتم یه جاهایی کوتاه میام، ایشون هم کوتاه میان"؛ "صبوری که من دارم زبان زد اعضای خانواده هست، دیگران هم از من بهعنوان الگوی صبوری یاد میکنن" «مصاحبهشوندگان شماره 7، 3، 1 و 4». بازگو کردن قصه زندگی: "گاهی اوقات که تنها میشیم خاطرات خوب گذشته یا سختیهایی که با هم کشیدیم رو مرور میکنیم، این باعث میشه به هم بیشتر دلبسته بشیم و از طرفی به جزئیات کماهمیتی که ممکنه به رابطمون لطمه بزنه نپردازیم" «مصاحبهشونده شماره 3». وقتگذرانی با هم: "من و همسرم خیلی مشغله کاری داریم، بهخاطر این همه مشغله حتی ارتباطمون با اطرافیان خیلی کم شده، ولی همیشه سعی کردیم دونفری یه برنامهریزی بکنیم که اوقات بیشتری رو با هم بگذرانیم تا اون عشق و علاقهای که به هم داریم از بین نره" «مصاحبهشونده شماره 7». اطمینانبخشی عاطفی: "من این اطمینان رو به همسرم دادم که حتی وقتیکه با هم جروبحث میکنیم من همچنان دوستت دارم" «مصاحبهشونده شماره 8». بحث و نتیجهگیری
[1]. Gahlawat, N., Phogat, R. S., & Kundu, S. C [2]. Pines, A. M., & Nunes, R [3]. Gopalan, N., & Pattusamy, M [4]. Lundberg, A. G., & Frankenhaeuser, K [6]. Lindfors, P., Berntsson, L., & Lundberg, U [7]. Badr, H., & Taylor, C. L. C [8]. Stafford, L., Dainton, M., & Haas, S [10]. Ramirez Jr, A [11]. Afifi, T. D., Harrison, K., Zamanzadeh, N., & Acevedo Callejas, M [12]. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E [13]. Krippendorff, K [14]. Confirm ability [15]. Credibility [16]. Dependability [17]. Transferability
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مراجع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
فهرست منابع
آگاه، مهدی؛ تاجیک اسماعیلی، عزیزالله؛ کسایی اصفهانی، عبدالرحیم و عسکریان، سمیه. (۱۳۹۸). مقایسه راهبردهای مقابلهای و تمایزیافتگی زوجین هر دوشاغل و تک شاغل. دوفصلنامه روانشناس خانواده، ۶(۲)، ۵۷-۷۰.
اکحوان، نسرین و کاظم زاد، محمد. (۱۳۹۴). بررسی اثربخشی آموزش مهارتهای زندگی بر عملکرد خانواده زنان روستایی شهرستان ایلام. دومین همایش علمیپژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی آسیبهای اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران،https://civilica.com/doc/419200.
بهبهانی، مریم و ذوالفقاری، مریم. (۱۴۰۰). اثربخشی زوجدرمانی راهحل محور بر انعطافپذیری شناختی زوجین متقاضی طلاق. سنجش و پژوهش در مشاوره و روانشناسی، ۱(۷)، ۱۷-۲۷.
توده رنجبر، محسن و عراقی، فاطمه. (۱۳۹۷). بررسی رابطه رضایتمندی از زندگی زناشویی بین زنان شاغل و خانهدار و همسران آنها. دستاوردهای نوین در مطالعات علومانسانی، ۶ (۱)، ۲۳-۴۰.
جهانشاه لو، گلستان؛ قربانی، آزاده؛ ربیعی نژاد، محمدرضا و نجارالموتی، نرگس. (۱۳۹۶). مقایسه شیوع افسردگی در زنان شاغل و خانهدار شهر آبیک با توجه به فرهنگ شهرستان. کنفرانس بینالمللی فرهنگ آسیبشناسی روانی و تربیتی، ۱.
زردشت، رقیه و کریمی مونقی، حسین. (۱۴۰۰). معیارهای مربی بالینی در اتاق عمل: تحلیل محتوای کیفی. مجله علمی - پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، ۲۸(۲)، ۱۵۶-۱۶۳.
طاهری، زهرا و محوری شیرازی، مجید. (۱۳۹۸). رابطه انتظار از ازدواج و تحمل پریشانی با سازگاری زناشویی زنان. پژوهشنامه زنان، ۱۰(۲۷)، ۹۹-۱۱۶.
کشاورزی، مهسا. (1397). مقایسه پیوستگی، انعطافپذیری و راهبردهای حفظ رابطه در بین زنان متقاضی طلاق و عادی. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روان شناسی عمومی. دانشگاه محقق اردبیلی.
گیوی، رضابابایی؛ نظری، علیمحمد و محسنزاده، فرشاد. (1395). بررسی مقایسهای بهزیستی روانشناختی و دلزدگی زناشویی و ابعاد آنها در زنان شاغل و غیر شاغل. فصلنامه علمی-پژوهشی زن و جامعه، 5(20)، 71-88.
محسنیکبیر، معصومه؛ پورشریفی، حمید؛ کیامنش، علیرضا و مشایخ، مریم. (۱۳۹۷). ساخت و اعتباریابی مقیاس رفتارهای ابرازی و ابزاری روابط زوجین. تحقیقات علوم رفتاری، ۱۷(۱)، ۱۰۸-۱۱۹.
مهریزی، مطهره؛ موسوی، سیده فاطمه و باقری، فریبرز. (۱۳۹۹). مقایسۀ خودمراقبتی ذهن آگاه، سبکهای دلبستگی و راهبردهای حفظ رابطه در متأهلین با و بدون تعارض زناشویی. فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، ۱۱(۴۱)، ۱۸۱-۲۱۰.
متولی، رویا؛ بختیاری، مریم؛ علوی مجد، حمید و ازگلی، گیتی. (1388).رضایتمندی از زندگی زناشویی و صمیمیت زوجین در زنان باردار شاغل و غیر شاغل شهر اردبیل. مجله دانشگاه علومپزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اردبیل، 9(4)، 315-324.
Afifi, T. D., Harrison, K., Zamanzadeh, N., & Acevedo Callejas, M. (2020). Testing the theory of resilience and relational load in dual career families: Relationship maintenance as stress management. Journal of Applied Communication Research, 48(1), 5-25.
Aylor, B., & Dainton, M. (2004). Biological sex and psychological gender as predictors of routine and strategic relational maintenance. Sex Roles, 50(9), 689-697.
Badr, H., & Taylor, C. L. C. (2008). Effects of relationship maintenance on psychological distress and dyadic adjustment among couples coping with lung cancer. Health Psychology, 27(5), 616.
Canary, D. J., & Stafford, L. (1992). Relational maintenance strategies and equity in marriage. Communications Monographs, 59(3), 243-267.
Gahlawat, N., Phogat, R. S., & Kundu, S. C. (2019). Evidence for life satisfaction among dual-career couples: The interplay of job, career, and family Satisfaction in relation to workplace support. Journal of Family Issues, 40(18), 2893-2921.
Gaur, P., & Bhardwaj, A. B. (2015). Relationship between empathy, forgiveness and marital adjustment in couple. The International Journal of Indian Psychology, 3(1), 145-151.
Gerām, K. (2016). Prediction of marital satisfaction based on personality traits and sense of humor among employed women. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(4 S1), 123.
Gopalan, N., & Pattusamy, M. (2020). Role of work and family factors in predicting career satisfaction and life success. International journal of environmental research and public health, 17(14), 5096.
Gupta, S. (2010). Burnout and coping strategies utilized by occupational therapists in Ontario.
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative health research, 15(9), 1277-1288.
Lindfors, P., Berntsson, L., & Lundberg, U. (2006). Total workload as related to psychological well-being and symptoms in full-time employed female and male white-collar workers. International journal of behavioral medicine, 13(2), 131-137.
Manić, Ž. (2020). Izvođenje kvalitativne analize sadržaja. Sociologija, 62(1), 105-123.
Padgett, E., Mahoney, A., Pargament, K. I., & DeMaris, A. (2019). Marital sanctification and spiritual intimacy predicting married couples’ observed intimacy skills across the transition to parenthood. Religions, 10(3), 177.
Petriglieri, J. L., & Obodaru, O. (2019). Secure-base relationships as drivers of professional identity development in dual-career couples. Administrative Science Quarterly, 64(3), 694-736.
Pines, A. M., & Nunes, R. (2003). The relationship between career and couple burnout: Implications for career and couple counseling. Journal of employment counseling, 40(2), 50-64.
Rabenu, E., Tziner, A., & Sharoni, G. (2017). The relationship between work-family conflict, stress, and work attitudes. International Journal of Manpower.
Ramirez Jr, A. (2008). An examination of the tripartite approach to commitment: An actor-partner interdependence model analysis of the effect of relational maintenance behavior. Journal of Social and Personal Relationships, 25(6), 943-965.
Rosen, N. O., Mooney, K., & Muise, A. (2017). Dyadic empathy predicts sexual and relationship well-being in couples transitioning to parenthood. Journal of sex & marital therapy, 43(6), 543-559.
Rust, J., & Goldstein, J. (1989). Humor in marital adjustment.
Stafford, L., Dainton, M., & Haas, S. (2000). Measuring routine and strategic relational maintenance: Scale revision, sex versus gender roles, and the prediction of relational characteristics. Communications Monographs, 67(3), 306-323.
Vieira, J. M., Matias, M., Lopez, F. G., & Matos, P. M. (2018). Work-family conflict and enrichment: An exploration of dyadic typologies of work-family balance. Journal of Vocational Behavior, 109, 152-165.
||| | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
آمار تعداد مشاهده مقاله: 539 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 239 |