تبیین ابعاد مدیریت دانش در آموزش عالی با بهره‌گیری از نظریه کنشگر شبکه برونو لاتور | ||
| مدیریت راهبردی دانش سازمانی | ||
| مقاله 5، دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 32، بهار 1405، صفحه 108-140 اصل مقاله (1.43 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی با اصالت | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.47176/SMOK.2026.1975 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد خسروی طناک* 1؛ محسن آیتی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، ایران | ||
| 2دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: تبیین دلالت‌های نظریه کنشگر ـ شبکه برونو لاتور برای بازاندیشی در مدیریت دانش آموزش عالی و نشان‌دادن این است که چگونه ترکیب هم‌زمان عاملان انسانی و غیرانسانی می‌تواند تصویری واقع‌بینانه‌تر و پویاتر از جریان‌های دانشی ارائه دهد. روش پژوهش: باتوجه‌به هدف پژوهش، روش مناسب انجام مطالعه، «جستار نظرورزانه» است. این روش کیفی و غیر سنتی، با تکیه بر تحلیل عمیق، تلفیق نظریه‌ها، نقد رویکردهای موجود و ارائه چارچوب‌های نوآورانه، امکان رسیدن به درک جامع از موضوع را فراهم می‌کند. در این پژوهش، داده‌ها از طریق مطالعه متون علمی، مقالات پژوهشی و منابع نظری مرتبط گردآوری و با رویکردی تأملی و واکاوی آگاهانه تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: در آموزش عالی، مدیریت دانش حاصل تعامل شبکه‌ای کنشگران انسانی و غیرانسانی است. خلق، به‌کارگیری، انتقال و نگهداری دانش بر هم‌افزایی این کنشگران و نقش‌آفرینی هم‌زمان عوامل فناورانه و انسانی استوار است. فرایند «ترجمه» نشان می‌دهد که کنشگران با بازتعریف علائق و نقش‌ها، دانش و واقعیت را دگرگون می‌کنند؛ برخی به‌عنوان واسطه، محتوا را تغییر می‌دهند و برخی تنها به‌عنوان وسیله صرف، آن را منتقل می‌سازند. همچنین پایداری شبکه‌ها در نهایت به «جعبه سیاه» شدن ساختارها و فرایندهایی می‌انجامد که جزئیاتشان از دید کنشگران پنهان می‌ماند. بحث: دانش نه دارایی‌ای انسان‌محور و ثابت، بلکه محصولی پویا از شبکه‌های ناهمگون کنشگران انسانی و غیرانسانی است. این دیدگاه چالشی جدی برای سنت‌های انسان‌گرایانه‌ای ایجاد می‌کند که فناوری و اشیا را ابزارهای منفعل می‌پندارند؛ درحالی‌که نظریه کنشگر-شبکه نشان می‌دهد سیستم‌های دیجیتال، اسناد، رویه‌ها و حتی فضاهای دانشگاهی هم‌سازان فعال واقعیت‌های دانشی‌اند. نتیجه‌گیری: از منظر کاربردی، اگر مدیریت دانش محصول شبکه‌سازی پویا باشد، اتکای صرف بر «تقویت ظرفیت انسانی» یا «ارتقای فناوری» کافی نیست؛ بلکه باید شبکه‌هایی انعطاف‌پذیر طراحی شوند که امکان گشودن جعبه‌های سیاه و جلوگیری از تثبیت بی‌بازخورد فرایندها را فراهم کنند. در نهایت، دانشگاه‌ها باید فضاهایی ایجاد کنند که نه تنها تولید دانش، بلکه بازبینی مداوم سازوکارهای تولید دانش را نیز امکان‌پذیر سازد. | ||
تازه های تحقیق | ||
| ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آموزش عالی؛ نظریه کنشگر شبکه؛ مدیریت دانش؛ کنشگران انسانی؛ کنشگران غیر انسانی؛ برونو لاتور | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 381 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 262 |
||