تحلیل ساختاری و بصری بسته‌بندی خرمای خوزستان (از لفاف‌های سنتی ساخته شده از برگ نخل تا بسته‌های امروزی) | ||
| علوم و فنون بسته‌بندی | ||
| دوره 17، شماره 65، بهار 1405، صفحه 31-44 اصل مقاله (1.7 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.47176/packaging.2026.1259 | ||
| نویسندگان | ||
| منصور کلاه کج* 1؛ راضیه قائدی باردئی2 | ||
| 1دانشیار گروه گرافیک، دانشکده هنر، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 2کارشناسی ارشد پژوهش هنر دانشکده هنر ، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش تحلیل و شناخت سیر تحول ساختاری و بصری بسته‌بندی خرمای خوزستان از لفاف‌های سنتی برگ نخل تا بسته‌بندی‌های معاصر و بررسی میزان بازنمایی هویت بومی و مشکلات بسته‌بندی در بازار رقابتی است. بدین منظور، پرسش‌های محوری پژوهش عبارتند از: بسته‌بندی خرمای خوزستان چه تحولاتی را در طراحی بصری تجربه کرده است؟ این تحولات تا چه اندازه به بازنمایی هویت بومی منطقه انجامیده‌اند؟ و کدام مؤلفه‌های گرافیکی می‌توانند در ارتقای جایگاه خرمای خوزستان در بازارهای رقابتی نقش مؤثرتری ایفا کنند؟ پژوهش حاضر با رویکردی ترکیبی (کیفی ـ کمی)، به بررسی سیر تحول بصری بسته‌بندی خرمای خوزستان و نحوه بازنمایی هویت بومی در آن می‌پردازد. در بخش کیفی، نمونه‌هایی از بسته‌بندی‌های سنتی و معاصر از منظر عناصر گرافیکی همچون رنگ، تصویرسازی، تایپوگرافی و نمادپردازی تحلیل شده و در بخش کمی، میزان ارزیابی مخاطبان از نقش این عناصر در بازنمایی هویت فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بسته‌بندی سنتی خرما، اگرچه فاقد ساختارهای گرافیکی نوین و هویت تجاری مشخص بود، اما پیوندی مستقیم با فرهنگ بومی و زیست‌محیط منطقه داشت. در مقابل، بسته‌بندی‌های معاصر با بهره‌گیری از چاپ صنعتی و طراحی گرافیک، به رسانه‌ای برای بازاریابی و هویت‌سازی تبدیل شده‌اند، با این حال، بسیاری از آن‌ها همچنان با تکرار الگوهای بصری مشابه، نبود انسجام در طراحی و بازنمایی ناکافی هویت محلی مواجه‌اند. نتایج بخش کمی نیز نشان داد که تصویر نخل، مؤثرترین عنصر هویت‌ساز از دیدگاه پاسخ‌دهندگان بوده، در حالی که سایر مؤلفه‌ها مانند: رنگ، لوگو و ساختار کلی بسته‌بندی، تأثیر محدودی در انتقال هویت بومی داشته‌اند. همچنین استفاده گسترده از بسته‌بندی‌های پلاستیکی و بسته‌بندی‌های دارای ابعاد و فرم‌های نامتناسب، از عوامل مؤثر در ضعف خلاقیت و کیفیت بصری این محصولات به‌شمار می‌آید. بر این اساس، در پژوهش حاضر بر ضرورت بازاندیشی در طراحی بسته‌بندی خرمای خوزستان با تأکید بر هویت فرهنگی، انسجام گرافیکی و معیارهای معاصر بازار تأکید می‌شود. همچنین در بخش کمی، حدود ۸۵ درصد پاسخ‌دهندگان نماد نخل را مهم‌ترین عنصر هویت‌ساز و حدود ۶۴ درصد، فضای کلی بسته‌بندی‌ها را فاقد نوآوری ارزیابی کردند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| خرما؛ بسته بندی طراحی گرافیک؛ بسته بندی سنتی ومدرن؛ توسعه؛ سازگار با محیط زیست | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 143 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 65 |
||