انسانِ حیّ متألّه و فلسفه علم دینی: مبانی انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی علوم انسانی اسلامی در اندیشه آیت‌الله جوادی آملی | ||
| مطالعات میان رشته‌ای تمدنی انقلاب اسلامی | ||
| مقاله 4، دوره 5، شماره 19، پاییز 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| عسکر دیرباز* 1؛ آسیه گنج خانی2 | ||
| 1دانشیار، گروه فلسفه، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئله‌ی بنیادین در منظومه معرفتی آیت‌الله جوادی آملی، تبیین نسبت انسان، علم و توحید است. او با اتکاء بر حکمت متعالیه و تفسیر وجود در پرتو قرآن، انسان را حیّ متألّه می‌داند؛ موجودی که در مراتب وجودی خود، مظهر اسماء و صفات الهی است و از این‌رو، علم و معرفت در ذات او نحوی از وجود و شهودند. علم دینی در این دستگاه، تفسیر فعل خدا و انکشاف حقیقت در نظام تکوین است؛ زیرا جهان، فعل خدا و انسان، آینه علم اوست. ازاین‌رو، علم غیردینی از منظر وی امری متناقض است. هدف این پژوهش، بازخوانی فلسفی و نظام‌مند پیوند میان انسان‌شناسی متألّه و معرفت‌شناسی علم دینی در اندیشه علامه جوادی آملی است. پژوهش با روش تحلیل فلسفی ، تفسیری و استنتاج مفهومی انجام شده و بر پایه آثار اصلی ازایشان سامان یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عقل و وحی در این منظومه، دو منبع طولی معرفت‌اند و علم دینی در سه سطح محتوا، مبنا و غایت معنا می‌یابد. بازسازی علوم انسانی اسلامی نیز تنها با بازفهمی فلسفی از انسان ممکن است؛ زیرا انسان متألّه، هم موضوع و هم معیار علم است و در او، عقل قدسی، فطرت الهی و شهود عرفانی در وحدت توحیدی جمع‌اند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که بازگشت علم از طبیعت‌شناسی به خلقت‌شناسی، و از عقل ابزاری به عقل الهی، شرط امکان تحقق علوم انسانی اسلامی است. علم دینی در اندیشه آیت الله جوادی آملی نه مجموعه‌ای از گزاره‌های دینی، بلکه چهره نظری انسانِ حیّ متألّه است؛ انسانی که در پرتو عقل، وحی و شهود، علم را به مقام عبادت و وجود الهی ارتقا می‌دهد. کلیدواژگان: آیت‌الله جوادی آملی، انسانِ حیّ متألّه، فلسفه علم دینی، عقل و وحی، علوم انسانی اسلامی | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آیت‌الله جوادی آملی؛ انسانِ حیّ متألّه؛ فلسفه علم دینی؛ عقل و وحی؛ علوم انسانی اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 113 |
||