ارزیابی وضعیت آسیبپذیری زیرساخت های شهری از منظر پدافند غیرعامل (مورد مطالعه: شهر ایلام) | ||
| پدافند غیرعامل | ||
| دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 66، تابستان 1405، صفحه 127-144 اصل مقاله (1.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.47176/pd.2026.1614 | ||
| نویسندگان | ||
| هوشنگ مرادی1؛ سعید ملکی* 2؛ عباس علیپور3؛ جواد رحیمی مقدم4 | ||
| 1پژوهشگر پسادکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز ، ایران | ||
| 2استاد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| 3دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران | ||
| 4دکتری تخصصی، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| امروزه تمرکز جمعیت، زیرساختها و کاربریهای حیاتی در شهرها، آنها را در برابر تهدیدات انسانی و مخاطرات طبیعی به شدت آسیبپذیر ساخته است. در شهرهای مرزی، این مسئله به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، نقش ارتباطی و استقرار مراکز مدیریتی و خدماتی از اهمیت بیشتری برخوردار است. شهر ایلام بهعنوان یکی از شهرهای مرزی و دروازه اصلی تردد زائران عتبات عالیات، با تمرکز کاربریهای حیاتی، حساس و مهم، نیازمند ارزیابی دقیق میزان آسیبپذیری فضایی و برنامهریزی مبتنی بر اصول پدافند غیرعامل است. از اینرو، شناسایی پهنههای پرخطر و اولویتبندی عناصر آسیبپذیر، گامی اساسی در جهت کاهش خسارات احتمالی و ارتقای تابآوری شهری محسوب میشود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و پهنهبندی آسیبپذیری زیرساختها و کاربریهای شهری ایلام از منظر پدافند غیرعامل انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی– تحلیلی بوده و دادهها از طریق مطالعات اسنادی و برداشتهای میدانی (مصاحبه با خبرگان و توزیع پرسشنامه) گردآوری شدهاند. در این پژوهش، 30 شاخص مرتبط با عناصر آسیبپذیر شهری شناسایی و پس از تعیین وزن آنها با استفاده از روش تحلیل سلسلهمراتبی فازی (FAHP)، لایههای اطلاعاتی در محیط GIS تهیه و تحلیل گردید. در نهایت، با تلفیق لایهها، نقشه نهایی پهنهبندی آسیبپذیری شهر استخراج شد. نتایج نشان میدهد که بخشهای مرکزی و شمالغربی شهر به دلیل تراکم بالای جمعیت، تمرکز کاربریهای حیاتی و حساس و ضعف در پراکنش فضایی خدمات، در طبقه آسیبپذیری بالا و بسیار بالا قرار دارند. بهطور کلی، حدود 52 درصد از مساحت شهر در پهنه آسیبپذیری زیاد و بسیار زیاد، 12 درصد در وضعیت متوسط و 36 درصد در پهنه کمخطر قرار گرفته است. همچنین، کاربریهای درمانی، اداری– مدیریتی و شبکههای ارتباطی از مهمترین عناصر با وزن آسیبپذیری بالا شناسایی شدند. بر این اساس، راهکارهایی شامل توزیع متعادل کاربریهای حیاتی، کاهش تمرکز عملکردی، تقویت زیرساختهای پشتیبان و لحاظ الزامات پدافند غیرعامل در طرحهای توسعه شهری پیشنهاد گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آسیبپذیری؛ کاربریها؛ GIS؛ پدافند غیرعامل؛ ایلام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 251 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||