نقش حلقه‌های میانی (روحانیون و مداحان) در بازتولید سرمایه‌ی اجتماعیِ مشارکت مردمی در جنگ رمضان | ||
| دولت پژوهی ایران معاصر | ||
| دوره 12، شماره 02، تابستان 1405 | ||
| نوع مقاله: جامعه شناسی سیاسی ایران | ||
| نویسنده | ||
| مرتضی نثاری* | ||
| دانش آموخته دکترای مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی،تهران. ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: شناسایی سازوکارهای نقش‌آفرینی حلقه‌های میانی دینی (روحانیون و مداحان) در تقویت سرمایه‌ی اجتماعی مشارکت مردمی در جنگ رمضان (اسفند ۱۴۰۴). روش: پژوهش کیفی با رویکرد نظریه‌ی داده‌بنیاد (روش اشتراوس و کوربین) انجام شد. جامعه‌ی پژوهش شامل روحانیون، مداحان، فرماندهان بسیج مردمی و پژوهشگران نظامی دارای تجربه در جنگ رمضان بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله برفی انجام شد و ۲۰ مصاحبه‌ی نیمه ساختاریافته‌ی عمیق تا رسیدن به اشباع نظری (مصاحبه‌ی ۱۸) ادامه یافت. روایی محتوایی ابزار با CVR و پایایی با روش بازآزمون (ضریب توافق 88%) تأیید شد. تحلیل داده‌ها با کدگذاری سه‌مرحله‌ای انجام پذیرفت. یافته‌ها: مدل پارادایمی شامل شش مقوله بود: شرایط علی (کاهش موقت هماهنگی نهادهای رسمی، فعال‌سازی سرمایه‌ی اجتماعی موجود، بروز هم‌زمان تهدیدات ترکیبی)؛ پدیده محوری (نظام مکمل روحانی‑مداح)؛ شرایط زمینه‌ای (بستر فرهنگی عاشورایی، ساختار خودجوش مساجد و هیئت‌ها، تجارب تاریخی مشارکت دینی)؛ شرایط مداخله‌گر (واکنش نهادهای رسمی، کیفیت دسترسی به اطلاعات، آمادگی درونی روحانیون و مداحان)؛ راهبردها (معنابخشی توسط روحانیون، فراخوانی و سازمان‌دهی عاطفی‑حرکتی توسط مداحان، همکاری اطلاعاتی مشترک)؛ پیامدها (افزایش چشمگیر و کمّیِ قابل‌توجه تجمعات، بازتولید اعتماد، ایجاد الگوی بومی مدیریت بحران). نتیجه‌گیری: روحانیون و مداحان به‌عنوان حلقه‌های میانی دینی با توزیع کارکرد مکمل (مرجعیت شرعی و مشروعیت بخشی در برابر فراخوانی عاطفی و سازمان‌دهی میدانی) توانستند سرمایه‌ی اجتماعی نهفته را به مشارکت پایدار و منضبط تبدیل کنند. این الگو قابلیت به‌کارگیری در بحران‌های آتی را دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بسیج منابع؛ حلقه‌های میانی؛ سرمایه اجتماعی؛ جنگ رمضان؛ مداحان؛ مشارکت مردمی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 354 |
||