قرآن و الگو واره امنیتی؛ مرجعیت علمی در تدوین مبانی جامعهشناختی مطالعات امنیت | ||
| سیاست دفاعی | ||
| دوره 35، شماره 134، بهار 1405، صفحه 165-204 اصل مقاله (662.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| سید سجاد آل سید غفور* | ||
| دانش آموخته حوزه علمیه قم، دکتری علوم سیاسی و محقق رسمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مطالعات امنیت در پارادایمهای مسلط جهانی، بر پایه جهانبینی سکولار، اومانیستی و عقلانیت ابزاری استوار شده و در تبیین ابعاد متعالی، معنوی و اخلاقی امنیت ناتوان هستند. این رویکردها با محوریت انسان به عنوان غایت هستی، از جنبههای وحیانی غفلت کرده و قادر به حل ریشهای بحرانهایی مانند تروریسم، نابرابری اقتصادی و بحران هویت نیستند. این پژوهش با هدف تبیین مرجعیت علمی قرآن کریم به عنوان منبعی جامع و پویا برای تولید دانش در حوزه جامعهشناسی امنیت، از روشهای تحلیل محتوای جهتدار و تفسیر موضوعی ساختاریافته بهره برده است. یافتهها نشان میدهد قرآن کریم قادر به ارائه نظریه امنیت توحیدی است که در هسته مرکزی آن، رابطه ارگانیک ایمان، عدالت و اخلاق به عنوان شرط لازم برای تحقق امنیت پایدار قرار دارد. رابطه ارگانیک ایمان، عدالت و اخلاق به عنوان شرط لازم برای تحقق آن سطح از امنیت پایدار قرار دارد که بستر لازم برای عبودیت فردی و اجتماعی و تقرب به خداوند را فراهم میآورد. دستاورد نوآورانه این پژوهش، طراحی «الگوی پنجلایهای امنیت توحیدی» در سطوح اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است. این الگو چارچوبی نظاممند و کاربردی برای تحلیل، سنجش و مدیریت امنیت در جوامع اسلامی فراهم میآورد و میتواند در تقابل با پارادایمهای سکولار، مبانی نظری بدیع و راهکارهای پایدار ارائه دهد این پژوهش نشان میدهد که قرآن کریم از مرجعیت علمی لازم برای ارائه چارچوبی نظری در حوزه جامعهشناسی امنیت برخوردار است و با طرح امنیت توحیدی، امنیت پایدار را محصول رابطه ارگانیک ایمان، عدالت و اخلاق میداند. در این نگاه، امنیت صرفاً وضعیتی دفاعی نیست، بلکه بستری برای تحقق عبودیت و حیات طیبه است. شبکه مفهومی قرآن، مفاهیمی مانند امن، فتنه، عدل، قسط، ایمان و اخلاق را در منظومهای به همپیوسته قرار میدهد که در آن، فتنه به مثابه یک بحران سیستمیک ضد امنیت، و عدالت به عنوان ستون ثبات و اعتماد اجتماعی تعریف میشود. ایمان نیز هم به عنوان منبع آرامش درونی و هم موتور محرکه تحقق عدالت و اخلاق عمل میکند. بر این اساس، الگوی پنجلایهای امنیت توحیدی در سطوح اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی طراحی شده که چارچوبی بومی، نظاممند و کاربردی برای تحلیل و مدیریت امنیت در جوامع اسلامی ارائه میدهد و میتواند در برابر پارادایمهای سکولار غربی، هم مبانی نظری بدیع و هم راهکارهای سیاستی پایدار تولید کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مرجعیت علمی قرآن؛ جامعهشناسی امنیت؛ مطالعات امنیتی؛ امنیت توحیدی؛ نظریه امنیت قرآنی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 296 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 96 |
||