آینده پژوهی دوگانه دینداری سنتی و نوگفتمان در جامعه ایران (مطالعه موردی در شهر تهران) | ||
| آینده پژوهی انقلاب اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 18 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| جواد نصیری اوانکی* ؛ حجت الله درویش پور؛ مجتبی مقصودی | ||
| گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| دینداری در جامعه امروز ایران، متأثر از تحولات پرشتاب فرهنگی و اجتماعی دهه‌های اخیر، در حال گذار از الگوهای سنتی به سوی اشکال جدیدی از تجربه است. پژوهش حاضر با تمرکز بر دو گونه دینداری سنتی (متکی به نهادها، شریعت و مناسک جمعی) و دینداری نوگفتمان (متکی بر تجربه شخصی‌شده و انتخاب گزینشی)، به مطالعه این تحول در شهر تهران می‌پردازد. هدف این پژوهش، نه تنها سنجش کمّی سهم هر یک از این دو گونه، بلکه تحلیل روندهای موجود و ترسیم چشم‌اندازهای آینده آن است. این تحقیق با رویکرد آینده‌پژوهانه و با بهره‌گیری از روش‌های ترکیبی مطالعه کتابخانه‌ای، تحلیل مبانی نظری و پیمایش میدانی انجام شده است. داده‌های کمّی از طریق پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته از ۴۰۵ نفر از ساکنان بالای 18 سال شهر تهران گردآوری و با نرم‌افزار SPSS تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد گرایش به دینداری نوگفتمان تقریباً دو برابر گرایش به دینداری سنتی است. پژوهش حاضر نتیجه می‌گیرد که جامعه ایران در آستانه یک بازآرایی عمیق در نقش و جایگاه اجتماعی دین قرار دارد. این تحول، صرفاً یک تغییر آماری نیست، بلکه پیش‌درآمد شکل‌گیری سناریوهای مختلف برای آینده است. بر این اساس، سه سناریوی محتمل ترسیم شده است: تداوم روند فعلی و قطبی‌شدن، تشدید تنش‌ها، یا تطبیق نهادی و بازسازی گفتمان رسمی دین. پیشنهاد می‌شود حاکمیت با پذیرش واقعیت این تحولات، زمینه‌های گفت‌وگوی انتقادی، بازنگری در آموزش دینی و تنوع‌بخشی به الگوهای دینداری را فراهم آورد تا بتواند به جای مقابله، به مدیریت سازنده این گذار تاریخی کمک کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دینداری؛ تجربه دینی؛ دینداری سنتی؛ دینداری نوگفتمان؛ آینده پژوهی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 87 |
||