حوزه های علمیه قم و نجف، آینده ژئوپلیتیک فقه شیعه | ||
| آینده پژوهی انقلاب اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 7، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 161-179 اصل مقاله (661.92 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.47176/fsir.2026.1411 | ||
| نویسنده | ||
| عبدالوهاب فراتی* | ||
| هیات علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی | ||
| چکیده | ||
| مقاله حاضر به بررسی روابط دیرپای دو حوزه علمیه قم و نجف به عنوان کانونهای اصلی تولید اندیشه شیعی میپردازد و تأثیرات ژئوپلتیک آن دو را بر آینده فقه شیعه تحلیل میکند. این پژوهش با رویکردی تطبیقی-تحلیلی، سه محور کلیدی تمایز بین دو حوزه را واکاوی میکند: تفاوت در روشهای استنباط فقهی (مکتب اصولی و عرفمحور قم در مقابل مکتب نصبنیاد و سندگرای نجف)، میزان و نوع توجه به مقوله حکومت در منظومه فقهی، و الگوهای تعامل با عرصه سیاست. یافتههای تحقیق، حاکی از آن است که این تفاوتهای بنیادین به شکلگیری دو پارادایم متمایز «تشیع سیاسی» در قم و «تشیع مدنی یا سنتی» در نجف انجامیده است. مقاله به تحلیل عمیق عوامل مؤثر بر آینده این رقابت میپردازد، از جمله نقش محیطهای جغرافیایی-سیاسی متفاوت (تجربه حکومت دینی در ایران در مقابل فضای چندفرقهای عراق)، نقش آفرینی مراجع تأثیرگذاری مانند امام خمینی و آیتالله خویی در شکلدهی به این دوگانه، و بهرهبرداری بازیگران خارجی از این تقابل برای ترویج الگوی نجف به عنوان بدیل الگوی قم. نتیجهگیری اصلی مقاله نشان میدهد که آینده ژئوپلتیک فقه شیعه نه در حذف یک الگو توسط دیگری، بلکه در تعامل و میزان کارآمدی هر یک از این دو مدل در پاسخگویی به چالشهای جهان شیعه تعیین خواهد شد. موفقیت هر الگو در گرو توانایی آن در ارائه راهکارهای عملی برای مسائل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعه شیعی و همچنین چگونگی تعامل با مقتضیات جهان مدرن است | ||
| کلیدواژهها | ||
| حوزه؛ قم؛ نجف؛ فقه تشیع | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 121 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 29 |
||