بازسازی مفهوم فرهنگ در اندیشه شهید سید محمدباقر صدر رحمه الله علیه بارویکرد تحلیل محتوای کیفی | ||
| مطالعات میان رشته‌ای تمدنی انقلاب اسلامی | ||
| مقاله 9، دوره 5، شماره 19، پاییز 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| محمد رضا فتح اله بیاتی* | ||
| پژوهشگر، دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف واکاوی مفهوم فرهنگ در اندیشه شهید سیدمحمدباقر صدر رحمه‌الله‌علیه و پاسخ به این پرسش انجام شده است که فرهنگ در منظومه فکری ایشان چه ماهیتی دارد و چگونه می‌توان تعریف آن را بازسازی کرد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی عرفی است. پیکره پژوهش شامل آثار مکتوب شهید صدر رحمه‌الله‌علیه است که به‌صورت هدفمند و تا حصول اشباع نظری انتخاب شد و واحد تحلیل نیز «مضمون» در نظر گرفته شد. یافته‌ها نشان داد مفهوم فرهنگ در اندیشه ایشان از طریق مفاهیم همبسته‌ای همچون «زمینه»، «عقیده»، «مفاهیم»، «عواطف و احساسات» و «خلق‌وخو» قابل بازسازی است. این مفاهیم در قالب مقوله‌های میانی، فرهنگ را به‌عنوان ساختاری درونی و پایدار معرفی می‌کنند که از باورهای بنیادین نشأت گرفته، در قالب مفاهیم و عواطف تثبیت می‌شود و به رفتارهای فردی و اجتماعی جهت می‌دهد. بر این اساس، فرهنگ مجموعه‌ای درهم‌تنیده از باورها، برداشت‌ها و عواطف است که در ذهن افراد به‌صورت عادت نهادینه شده و زمینه تحقق مکتب اجتماعی را فراهم می‌کند. نوآوری پژوهش در ارائه تعریف استقرایی از فرهنگ بر اساس تحلیل نظام‌مند آثار شهید صدر و تبیین فرهنگ به‌عنوان بستر معنابخش و شرط تحقق نظام اجتماعی اسلام است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فرهنگ؛ اسلام؛ شهید صدر؛ ارزش؛ زندگی روزمره | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 38 |
||