اقتضائات فقهی در تربیتِ مبتنی بر عادت، تحلیلی اجتهادی بر دیدگاه امام علی علیهالسلام | ||
| پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی | ||
| مقاله 2، دوره 30، شماره 54، بهار 1401، صفحه 35-69 اصل مقاله (1.27 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| صدیقه مهدوی کنی1؛ منا افضلی قادی* 2 | ||
| 1دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران | ||
| 2نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری معارف اسلامی و مدیریت آموزشی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مفهوم عادت، از مضامین موردتوجه صاحبنظران در امر تربیت به شمار میرود. در این فرآیند، بهوسیله تمرین و تکرارِ یک کنش، دشواری انجام آن بهتدریج آسان شده و جزئی از خلقوخوی انسان میگردد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی اقتضائات فقهی تربیتِ مبتنی بر عادت ازمنظر امام علی علیهالسلام است. مراد از اقتضائات فقهی، مواردی است که بهغیراز مباح در احکام خمسه آمده و شامل واجب، مستحب، حرام و مکروه میشود. بدین منظور بیانات مرتبط با مفهوم عادت، از کلام امیرالمؤمنین علیهالسلام بر اساس روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و سپس اقتضائات موردنظر به کمک روش اجتهادی، استخراج و تحلیل شد. یافتههای پژوهش عبارتاند از: ابتنای عادات بر حقمداری، کنترل مبدأ گرایشی، مواجهه فراکنشی با عادات نامطلوب، بسترسازی در بازاندیشی ارادی، شکیبایی در جایگزینی عادت، ایجاد مقبولیت عاطفی، اِعمال ریاضت هدفمند، اجتناب از تغییر در طبع بنیادین، تقدم رذیلتزدایی بر فضیلتآفرینی، صیانت از عادات مطلوب. بررسی یافتهها نشان میدهد که برخی اقتضائات مذکور، «بنیادی» و بعضی «ضمنی» هستند. اقتضائات بنیادی نیز خود بر سه قسم «پیشینی»، «فرآیندی» و «پسینی» به مکلف یعنی مربی تعلق میگیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عادت؛ ملکه؛ تعلیموتربیت؛ اقتضائات فقهی؛ تحلیل اجتهادی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 551 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 462 |
||